บทคัดย่อนี้มาจาก หนังสือบทคัดย่อการประชุมวิชาการประมง ประจำปี 2549

          อัศนีย์ มั่นประสิทธ์, ทวีเกียรติ อมรปิยะกฤษฐ์, นพพร มานะจิตต์, นคเรศ ยะสุข, วีระศักดิ์ ยิ่งยวด และ ทาคาฟูมิ อริโมโต. 2549. การศึกษาและทดลองใช้โป๊ะเชือกเพื่อพัฒนาการจัดการประมงชายฝั่งอย่างยั่งยืนในภูมิภาคเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ : กรณีศึกษาในประเทศไทย. ใน: บทคัดย่อการประชุมวิชาการประมง ประจำปี 2549, กรมประมงร่วมกับศูนย์พัฒนาการประมงแห่งเอเซียตะวันออกเฉียงใต้. วันที่ 25-27 กรกฎาคม 2549. ณ ห้องประชุมกรมประมง. หน้า 61-62.

ท่านสามารถอ่านเอกสารเรื่องอื่นๆ โดยคลิ๊กที่นี่ ห้องสมุด ศพช. จันทบุรี

 

การศึกษาและทดลองใช้โป๊ะเชือกเพื่อพัฒนาการจัดการประมงชายฝั่งอย่างยั่งยืน
ในภูมิภาคเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ : กรณีศึกษาในประเทศไทย

อัศนีย์ มั่นประสิทธ์(1* ทวีเกียรติ อมรปิยะกฤษฐ์(1 นพพร มานะจิตต์(1 นคเรศ ยะสุข(1
วีระศักดิ์ ยิ่งยวด(1 และ ทาคาฟูมิ อริโมโต(2

1) ศูนย์พัฒนาการประมงแห่งเซียตะวันออกเฉียงใต้ สํานักงานฝ่ายฝึกอบรม aussanee@seafdec.org
2) มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์ทางทะเลและเทคโนโลยีแห่งโตเกียว แผนกพฤติกรรมของปลา tarimoto@s.kaiyodai.ac.jp

บทคัดย่อ

          การใช้ประโยชน์ทรัพยากรประมงชายฝั่งจนเกินกําลังผลิต ในภูมิภาคเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นสาเหตุของปัญหาหลายประการตลอดจนก่อเกิดความขัดแย้งในหมู่ชาวประมงและความเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อมชายฝั่งด้วย เพื่อหาทางแก้ไขหรือบรรเทาปัญหาต่าง ๆ การทําประมงโป๊ะเชือก (Set-Net Fishing) จึงได้รับการพิจารณานําเสนอมาเพื่อใช้เป็นเครื่องมือชนิดหนึ่งในการพัฒนาการจัดการประมงชายฝั่ง โป๊ะเชือกไม่เพียงทําหน้าที่เก็บเกี่ยวทรัพยากรประมงเท่านั้น ในขณะเดียวกันโครงสร้างของโป๊ะเชือกยังสามารถเอื้ออํานวยประโยชน์ด้านแหล่งที่อยู่อาศัยเลี้ยงตัวและสืบพันธุ์ของสัตว์น้ำในระบบนิเวศวิทยาของชายฝั่งทะเลอีกด้วย กลุ่มชาวประมงพื้นบ้านของหาดแม่รําพึง จังหวัดระยอง ได้รับเลือกให้เป็นกลุ่มทดลอง ในพื้นที่ทําประมงโดยปกติของตนที่ทําประมงอยู่ในปัจจุบันซึ่งมีอยู่ 7 กลุ่ม มีผู้ประกอบอาชีพประมงพื้นบ้านประมาณ 200 คน ใช้เครื่องมือทําประมงหลัก 7 ชนิดด้วยกันคือ อวนจมปู ลอบปู ลอบหมึก เบ็ดตกหมึก ลอบปลา เบ็ดมือ และอวนติดตา ปลาชนิดต่าง ๆ ในพื้นที่นี้มีเรือประมงพาณิชเข้ามาทําการประมงอยู่บ้างคือ อวนล้อมปลากะตัก อวนใช้แสงไฟล่อจับหมึก และปลากะตักอวนลาก ในบางครั้ง ดังนั้นเพื่อความสํานึกในความรับผิดชอบต่อแหล่งทํามาหากินของตน ชาวประมงที่อยู่ในพื้นที่ควรมีกิจกรรมที่แสดงความรับผิดชอบต่อพื้นที่ดังกล่าวตามแนวความคิดและนโยบายในการดําเนินการบริหารจัดการทรัพยากรท้องถิ่นโดยชุมชนด้วยตนเอง (Decentralization) ชาวประมงผู้สนใจจาก 7 กลุ่ม บนพื้นที่หาดแม่รําพึง จึงได้ร่วมกันทําโครงการใช้โป๊ะเชือกเพื่อพัฒนาการจัดการประมงชายฝั่งอย่างยั่งยืนนี้ขึ้น โป๊ะเชือกแบบโอโตชิ ได้รับการจัดสร้างขึ้นโดยชาวประมงเองตามคําแนะนําของนักวิชาการ ขนาดของโป๊ะมีความกว้าง 45 เมตร ยาว 140 เมตร มีปีกยาว 250 เมตร ในเบื้องต้นชาวประมงได้ทําการตั้งโป๊ะในตําแหน่งกลางพื้นที่ทําการประมงโดยปกติของตนที่ความลึก 11 - 14 เมตร ห่างจากชายฝั่ง 4.8 กิโลเมตร และการทําประมงเริ่มตั้งแต่เดือนตุลาคม 2546 โดยมีคณะกรรมการบริหารจัดการกลุ่มทําประมงโป๊ะเชือกหาดแม่รําพึงดูแลจัดการ มีสมาชิกมาจากทั้ง 7 กลุ่ม ชาวประมงพื้นบ้านของหาดแม่รําพึง คือ บ้านก้นอ่าว บ้านหินขาว บ้านช่น บ้านหินดํา บ้านป่าคั่น บ้านคลองกะเฌอ และบ้านปากคลองกะเฌอ สามารถจับสัตว์น้ำโดยเฉลี่ยได้ในปีแรก (2546) ประมาณ 175 กิโลกรัมต่อครั้ง และพัฒนาขึ้นเป็น 255 กิโลกรัมต่อครั้ง ในปีที่ 2 (2547) โดยสัตว์น้ำส่วนใหญ่เป็นปลาข้างเหลือง ปลาลูกกล้วย ปลาหลังเขียว ปลาทูลัง ปลาสีกุน และหมึก มีมูลค่าโดยเฉลี่ยประมาณ 2,000 บาท ในปีแรก และเพิ่มขึ้นเป็น 5,000 บาท ในปีที่ 2 นอกจากนั้นยังพบว่ามีทรัพยากรสัตว์น้ำทั้งหน้าดินและผิวน้ำเพิ่มชุกชุมขึ้นในบริเวณที่ทําการทดลองโป๊ะเชือกอีกด้วย และพื้นที่ดังกล่าวก็ถูกรบกวนโดยการทําประมงชนิดอื่น ๆ น้อยลง โดยเฉพาะอย่างยิ่งเครื่องมือประมงพาณิช เช่น อวนลาก อวนล้อม เรือประมงใช้แสงไฟล่อ เป็นต้น และความร่วมมือของชาวประมงในการดําเนินโครงการมีความเป็นระบบมีระเบียบมากยิ่งขึ้น สร้างความรู้ความเข้าใจให้กับสมาชิกของโครงการฯ ทั้งด้านการบริหารจัดการกิจกรรมและความรู้เรื่องทรัพยากรในพื้นที่ของตนมายิ่งขึ้น ซึ่งจะเป็นพื้นฐานของการพัฒนาระบบสหกรณ์ในอนาคตต่อไป

คําสําคัญ : โป๊ะเชือก การจัดการประมงชายฝั่งอย่างยั่งยืน กรณีศึกษาในประเทศไทย





@@ สนใจอ่านเรื่องเต็มหรือบทคัดย่อผลงานทดลองวิจัยจากเอกสารเรื่องอื่นๆ คลิ๊กที่นี่ ห้องสมุด ศพช. จันทบุรี

 

ท่านสามารถดาวน์โหลดเอกสารฉบับเต็ม หรืออ่านบทคัดย่อเรื่องอื่น ๆ จากเอกสารในห้องสมุดของศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งจันทบุรีได้ โดยคลิ๊กที่นี่ (ห้องสมุด ศพช. จันทบุรี)

ศูนย์วิจัยและและพัฒนาประมงชายฝั่งจันทบุรี
ตำบล บางกะจะ อำเภอเมือง จังหวัด จันทบุรี 22000
โทร 0-3945-7987-8 โทรสาร 0-3939-1025
email : chanfisheries@yahoo.com