การคัดแยกชนิดแพลงก์ตอนพืชด้วย Pasteur Pipette ในห้องแลป
การขยายพันธุ์แพลงก์ตอนพืช
คลิ๊กชมวิธีการแยกชนิดและขยายพันธุ์แพลงก์ตอน
   การเพาะขยายแพลงก์ตอนสีเขียวกลางแจ้ง      การเพาะขยายแพลงก์ตอนสีเขียวในห้องปฏิบัติการ (15 พย. 47)
   การเพาะขยายแพลงก์ตอนกลุ่มไดอะตอมกลางแจ้ง      การเพาะขยายไดอะตอมในห้องปฏิบัติการ (14 กพ. 48)
   การเพาะขยายโรติเฟอร์กลางแจ้ง (23 ตค. 47)      การแยกชนิดแพลงก์ตอนพืชด้วยปิเปต (10 เม.ย.48)
   การสร้างห้องปฏิบัติการแพลงค์ตอนพืช (15 พย. 47)      การแยกชนิดและเก็บรักษาแพลงก์ตอนพืชด้วยวุ้น
   ชมภาพแพลงก์ตอนกว่า 140 ภาพ ที่นี่ ห้องแพลงก์ตอน      วิธีการนับแพลงก์ตอนพืช
การเก็บและคัดแยกชนิดแพลงก์ตอน ของศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งจันทบุรี

      เนื้อหาชุดการขยายพันธุ์แพลงก์ตอน หน้านี้เป็นหน้าที่เจ็ด เกี่ยวกับการแยกชนิดแพลงก์ตอนพืชในห้องปฏิบัติการ บันทึกภาพถ่ายและจัดเตรียมข้อมูลโดย ห้องแพลงก์ตอน ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งจันทบุรี (เผยแพร่ 2548)

 
 
 
แพลงก์ตอนพืชที่เลี้ยงในห้องปฏิบัติการมาจากไหน ?

          แพลงก์ตอนพืชที่เลี้ยงในห้องปฏิบัติการซึ่งเลี้ยงแยกชนิดไม่ปะปนกัน เริ่มแรกได้จากการขยายพันธุ์แพลงก์ตอนพืชจากธรรมชาติ ซึ่งมีแพลงก์ตอนหลายชนิดขึ้นรวมกัน จากนั้นเลือกชนิดแพลงก์ตอนพืชสายพันธุ์ที่ต้องการออกมาเลี้ยงแยกเพียงชนิดเดียว

 

 
แยกแพลงก์ตอนพืชเพื่อเลี้ยงเป็นชนิดเดียวได้อย่างไร ?

       แพลงก์ตอนพืชที่ขึ้นรวมกันหลายชนิด สามารถแยกแต่ละชนิดออกมาเลี้ยงแบบเดี่ยวไม่ให้ปะปนกัน (Unialgal Culture) ได้หลายวิธี ซึ่งห้องแพลงก์ตอนของศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งจันทบุรี เลือกใช้ 2 วิธี ได้แก่

       1. การใช้ Pasteur Pipette ชมวิธีการนี้ตามรายละเอียดด้านล่าง
        2. การใช้วุ้น ชมวิธีการนี้โดยคลิ๊กที่นี่

 
 
แยกแพลงก์ตอนเลี้ยงเป็นชนิดเดียวด้วย Pasteur Pipette
 

        การแยกชนิดแพลงก์ตอนพืชด้วยวิธีการใช้ Pasteur Pipette มีขั้นตอนหลัก 2 ขั้นตอน คือ

      1. การเลือกและล้างเซลล์โดยใช้ปิเปตปลายแหลม

      2. การนำเซลล์แพลงก์ตอนที่คัดเลือกเลี้ยงในหลอดทดลอง

 

 
 
 
ขั้นตอนที่ 1 การเลือกและล้างเซลล์แพลงก์ตอน
 
A. กำลังดึงปลายปิเปต
B. ปลายปิเปตเดิมเทียบกับถูกดึงแล้ว
     1.1 เตรียมปิเปต เผาปลาย Pasteur Pipette แล้วดึงจนได้ปลายแหลม หรือปลายงอแบบตะขอ (ภาพ A และ B)
C. ต่อสายยางกับปิเปต
D. กำลังเลือกและล้างเซลล์แพลงก์ตอน
      1.2 เลือกและล้างเซลล์ ต่อ Pasteur Pipette กับสายยาง (ภาพ C) แล้วเลือกและล้างเซลล์แพลงก์ตอนภายใต้กล้องจุลทรรศน์ (ภาพ D)
E. เลือกเซลล์กับกล้องกำลังขยายต่ำ

      1.3 การเลือกแพลงก์ตอนที่มีขนาดใหญ่ ใช้ Pasture Pipette ต่อกับลูกยางแทนการต่อกับสายยาง โดยไม่ต้องเผาและยืดปลายปิเปต แล้วเลือกและล้างเซลล์แพลงก์ตอนภายใต้กล้องจุลทรรศน์กำลังขยายต่ำ (ภาพ E)


 
ขั้นตอนที่ 2 การนำเซลล์แพลงก์ตอนลงเลี้ยงในหลอด
 

      2.1 นำเซลล์ที่ล้างลงเลี้ยงในหลอด เตรียมน้ำเลี้ยงที่เติมอาหารแล้วใส่หลอดทดลอง ประมาณ 10 มล. จากนั้นนำเซลล์แพลงก์ตอนที่ล้างแล้วใส่ลงไป นำหลอดไปวางบนชั้นเลี้ยงแพลงก์ตอน ประมาณ 15 วัน แพลงก์ตอนก็เพิ่มจำนวนจนน้ำมีสีของแพลงก์ตอนชนิดนั้น (ภาพ ก)

ก. แพลงก์ตอนในหลอด

      2.2 ขยายจากหลอดลงฟลาสก์ 1 ลิตร รินแพลงก์ตอนจากหลอดลงฟลาสก์ ซึ่งมีน้ำที่เติมปุ๋ยไว้แล้ว (ภาพ ข)

ข. รินแพลงก์ตอนจากหลอดลงฟลาสก์

      2.3 เลี้ยงในฟลาสก์ นำฟลาสก์วางบนชั้นเลี้ยงแพลงก์ตอนประมาณ 10 วัน แพลงก์ตอนก็เพิ่มจำนวนจนน้ำมีสีของแพลงก์ตอนชนิดนั้นจางๆ (ภาพ ค) จากนั้นเริ่มเป่าอากาศลงในฟลาสก์ ประมาณ 5-7 วัน แพลงก์ตอนก็จะเพิ่มจำนวนเต็มที่ สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้แล้ว (ภาพ ง)

ค. หลังรินจากหลอดลงฟลาสก์ 10 วัน
ง. หลังผ่านการเป่าลม 5 วัน
 
 
บทสรุป
 

        การคัดแยกพันธุ์แพลงก์ตอนด้วยการใช้ Pasteur Pipette เป็นวิธีที่สะดวก ประหยัด โดยเป็นวิธีที่เหมาะกับแพลงก์ตอนที่มีขนาดใหญ่ หรือเป็นเส้นสายยาว เช่น สเกลีโตนีมา เตตร้าเซลมิส เป็นต้น ดังนั้น หากมีการเตรียมน้ำเลี้ยงที่สะอาดคุณภาพดี ปุ๋ยและสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม เช่น แสงและอุณหภูมิ ก็สามารถคัดแยกและผลิตแพลงก์ตอนเป็นหัวเชื้อออกขยายข้างนอกได้

        ส่วนรายละเอียดและเทคนิคการและอุปกรณ์เสริมสำหรับการคัดแยกพันธุ์ อาจมีความแตกต่างกันบ้างในแต่ละห้องปฏิบัติการแพลงก์ตอน

 

เอกสาร

       ธิดา เพชรมณี. 2542 คู่มือการเพาะเลี้ยงแพลงก์ตอน. สถาบันวิจัยการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งจังหวัดสงขลา. 49 หน้า
       ลัดดา วงรัตน์. 2543. คู่มือการเลี้ยงแพลงก์ตอน. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. 127 หน้า

 
ศูนย์วิจัยและและพัฒนาประมงชายฝั่งจันทบุรี
ตำบล บางกะจะ อำเภอเมือง จังหวัด จันทบุรี 22000
โทร 0-3945-7987-8 โทรสาร 0-3939-1025
email : crchantaburi@dof.thaigov.net หรือ chanfisheries@yahoo.com