ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืดพะเยา

"ภัยธรรมชาติ"  หมายถึง  อันตรายจากสิ่งที่เกิดมีและเป็นอยู่ตามธรรมดา ของสิ่งนั้นๆ  โดยมิได้มีการปรุงแต่ง อาทิ อุทกภัย และฝนแล้ง  เป็นต้น  กรมประมง  จึงขอเสนอแนวทางป้องกันหรือลดความสูญเสียและความเสียหายแก่เกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจากการประสบภาวะฝนแล้ง  ฝนต้นฤดูและอุทกภัย  ดังนี้

  ภาวะฝนแล้ง

ภาวะฝนแล้งและฝนทิ้งช่วงทำให้ปริมาณน้ำมีน้อยทั้งในแหล่งน้ำธรรมชาติและแหล่งน้ำชลประทานซึ่งเป็นแหล่งน้ำสำคัญที่ใช้ในการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำและเกิดผลกระทบต่อการประมง  ตลอดจนสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสมต่อการแพร่ขยายพันธุ์และการเจริญเติบโตของสัตว์น้ำ  โดยวิธีการปฏิบัติดังนี้

1.  ควบคุมการใช้น้ำและรักษาปริมาณน้ำในที่เลี้ยงสัตว์น้ำให้มีการสูญเสียน้อย  เช่น  การรั่วซึม  การกำจัดวัชพืช

2.  ทำร่มเงาให้สัตว์น้ำเข้าพักและป้องกันการระเหยน้ำบางส่วน

3.  ลดปริมาณการให้อาหารสัตว์น้ำที่มากเกินความจำเป็นจะทำให้น้ำเสีย

4.  เพิ่มปริมาณออกซิเจนโดยใช้เครื่องสูบน้ำจากก้นบ่อพ่นให้สัมผัสอากาศแล้วไหลคืนลงบ่อ

5.  ปรับสภาพดินและคุณสมบัติของน้ำ เช่น น้ำลึก 1 เมตร  ใส่ปูนขาว 50 กก./ไร่ ถ้าพื้นบ่อตะไคร่หรือแก๊สมากเกินไปควรใส่เกลือ 50 กก./ไร่ เพื่อปรับสภาพผิวดินให้ดีขึ้น

6.  จับสัตว์น้ำที่ได้ขนาดขึ้นจำหน่ายหรือบริโภรคในเวลาเช้าหรือเย็น  เพื่อลดปริมาณสัตว์น้ำในบ่อ

7.  ตรวจสอบคุณสมบัติของน้ำจากภายนอกที่จะสูบเข้าบ่อเลี้ยง  เช่น  พบว่ามีตะกอนและแร่ธาตุต่างๆ เข้มข้น  ควรงดการสูบน้ำเข้าบ่อ

8.  งดเว้นการรบกวนสัตว์น้ำเพราะการตกใจจะทำให้สัตว์น้ำสูญเสียพลังงานและอาจตายได้

9.  งดเว้นการขนย้ายสัตว์น้ำโดยเด็ดขาด หากจำเป็นต้องทำอย่างระมัดระวัง

10. แจ้งความเสียหายตามแบบฟอร์มกรมประมง  เพื่อการขอรับความช่วยเหลืออย่างถูกต้อง  และรวดเร็ว

  ภาวะฝนต้นฤดู

การเตรียมการับภาวะฝนต้นฤดู เกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำควรปฏิบัติ ดังนี้

1.  ไม่ควรสูบน้ำฝนแรกเข้าบ่อ เพราะน้ำจะพัดพาสิ่งสกปรกจากผิวดินลงสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ ควรปล่อยให้น้ำมีปริมาณเพิ่มขึ้น จึงนำน้ำไปใช้ในการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ

2.  ควรสูบน้ำในบ่อให้สัมผัสอากาศจะช่วยเพิ่มปริมาณออกซิเจนและป้องกันการแบ่งชั้นของน้ำ

3.  ป้องกันการไหลของน้ำฝนที่จะชะล้างแร่ธาตุและสารเคมีจากผิวดินลงสู่บ่อ  ซึ่งอาจเป็นอันตรายต่อสัตว์น้ำได้

4.  งดการรบกวน การจับและขนย้ายสัตว์น้ำ ควรรอจนกว่าคุณสมบัติของน้ำมีสภาพดีเป็นปกติ

5.  งดจับสัตว์น้ำเพื่อการอนุรักษ์  เนื่องจากสัตว์น้ำจะผสมพันุ์หลังฝนตกใหม่ๆ

  ภาวะอุทกภัย

การป้องกันสัตว์น้ำสูญหายจากภาวะอุทกภัยควรปฏิบัติตามสภาวะการณ์ก่อนเกิดภาวะอุทกภัย  คือให้จับสัตว์น้ำที่ได้ขขนาดตลาดต้องการออกจำหน่าย  ก่อนช่วงมรสุมในฤดูฝน  พร้อมทั้งสร้างกระชังในล่อน กระชังเนื้ออวน  บ่อซีเมนต์  หรือขึงอวนไนล่อนเพื่อกักเก็บน้ำ