3. เสาใบ ทำด้วยไม้ไผ่ตง ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 5 นิ้ว ยาว 5.7 เมตร และเรียวไปทางปลายเล็กน้อย

       5. ใบเรือ วัสดุที่ใช้ทำใบเรือในช่วงเริ่มต้นการทดลองเป็นผ้าสังเคราะห์ที่ใช้ทำใบเรือโดยเฉพาะ สามารถสั่งตัดได้ในจังหวัดภูเก็ต
ซึ่งได้จัดทำ 3 แบบ คือ

           5.1 ใบเรือแบบที่ 1 เป็นใบสามเหลี่ยม 2 ใบ เป็นลักษณะใบที่นิยมใช้ในการแข่งกีฬา และการท่องเที่ยว ราคา 15,000 บาท ใบเรือทั้งสองเป็นรูปสาม
เหลี่ยมมุมฉาก ใบแรกมีความยาวฐาน2.0 เมตร สูง 4.1 เมตร ใบที่สองมีความยาวฐาน 3.0 เมตร สูง 4.5 เมตร โดยใบที่หนึ่งมีการเจาะรูเพื่อติดตาไก่ในด้านที่อยู่ตรงข้ามมุมฉากสำหรับร้อยกับสายสลิงที่โยงไปทางหัวเรือ ส่วนใบที่สองมีการเจาะรูเพื่อติดตาไก่
ทางด้านที่ประกอบมุมฉากในแนวดิ่งสำหรับยึดใบให้แนบกับเสาใบ และมีคานใบอยู่ด้านล่างของฐานสามเหลี่ยม ทำด้วยอลูมิเนี่ยมที่ใช้ทำกรอบ
ประตู เมื่อใช้งานตัวใบจะติดตั้งที่เสาใบโดยใบที่หนึ่งโยงไปทางด้านหัวเรือ และ ใบที่สองโยงไปทางด้านท้ายเรือ

           5.2 ใบเรือแบบที่ 2 เป็นใบสี่เหลี่ยมผืนผ้า ขนาด 3.0 x 3.5 เมตร เป็นแบบที่ชาวประมงไทยใช้กันทั่วไปในอดีต ราคา 9,095 บาท
มีการเจาะรูเพื่อติดตาไก่ทางด้านบนและด้านล่างของใบเพื่อยึดกับคานใบที่ทำด้วยไม้ไผ่ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 3 นิ้ว เมื่อใช้งานตัวใบ
จะติดตั้งที่ด้านหน้าของเสาใบในแนวกึ่งกลางใบทั้งด้านบนและด้านล่าง โดยขวางกับลำเรือ

            5.3 ใบเรือแบบที่ 3 มีลักษณะเป็นสี่เหลี่ยมคางหมู เป็นแบบที่ชาวประมงไทยใช้กันทั่วไปในอดีตเช่นกัน มีด้านคู่ขนานยาว 3.0 และ
1.65 เมตร สูง 4.0 เมตร ราคา 9,095 บาท มีการเจาะรูเพื่อติดตาไก่ในแนวดิ่งสำหรับยึดใบให้แนบกับเสาใบ มีคานใบทำด้วยไม้ไผ่ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 2 นิ้วติดอยู่ด้านบนและด้านล่างของใบ เมื่อใช้งานตัวใบจะติดตั้งอยู่ที่เสาใบเรือด้านข้าง

เรือไฟเบอร์กลาสที่ใช้ในการทดลอง 2 ลำ

การทดลองแล่นเรือที่ใช้ใบ

      1. การติดตั้งใบเรือเมื่อใช้งาน สามารถทำได้ง่ายโดยใช้คน 2 คนทุกแบบใบเรือ แต่จะมีปัญหาเฉพาะใบเรือแบบสี่เหลี่ยม เนื่องจากมีน้ำหนักมากและจะต้องยึดจุดกลางของคานบนและคานล่างให้อยู่ใกล้เสาใบ เพื่อไม่ให้ตัวใบแกว่งไปมาซึ่งจะทำให้เรือเสียการทรงตัว อีกทั้งมีสายเชือกโยงจากปลายคานทั้ง 4 ด้าน อาจจะทำให้กีดขวางการทำการประมง และในการติดตั้งเมื่อมีลมแรงควรให้แนวใบเรือไปตามทิศทางลม ถ้าขวางลมอาจจะทำให้เรือเสียการทรงตัวและพลิกคว่ำได้

       2. การควบคุมการใช้ใบเรือ ค่อนข้างง่ายสำหรับใบสามเหลี่ยมคู่ และเมื่อต้องการจะปรับใบเรือให้รับลมเต็มที่โดยให้ใบเรือขวางกับตัวเรือ(แบบปีกผีเสื้อ) สามารถทำได้ไม่ยุ่งยากโดยเสริมคานล่างสำหรับใบเรือส่วนหน้า ส่วนใบเรือแบบสี่เหลี่ยมมีสายเชือกโยงจากปลายคานทั้งสองของใบเรือรวม 4 เส้น เมื่อจะปรับใบเรือด้านใดด้านหนึ่ง จะต้องทำการปรับสายโยงอีกด้านด้วยจึงค่อนข้างยุ่งยากสำหรับผู้ปฏิบัติคนเดียว อีกทั้งแผ่นใบที่กางขวางลำเรือบดบัง
ทัศนวิสัยในการเดินเรือ

      3. ทิศทางในการแล่นเรือ ใบเรือแบบสามเหลี่ยมคู่สามารถแล่นได้ดีเกือบทุกทิศทางยกเว้นในทิศทางที่วิ่งสวนลมในขอบเขต 90 องศา ส่วนใบแบบสี่เหลี่ยมคางหมูสามารถแล่นเรือได้ดีเมื่อแล่นตามลมและขวางลม แต่ไม่สามารถปรับใบแล่นทวนลมได้ สำหรับใบแบบสี่เหลี่ยมสามารถแล่นเรือ
ได้ดีเมื่อแล่นตามลม แต่ไม่สามารถปรับใบเรือให้แล่นทวนลมได้เช่นกัน

      5. การเก็บใบเรือ เมื่อเลิกใช้งานถ้าทำการถอดใบเรือพร้อมอุปกรณ์จะใช้เวลาเล็กน้อยเพราะต้องม้วนใบเรือเข้ากับคานใบ แต่เนื่องจากคานใบและ
ใบเรือมีน้ำหนักปานกลาง การเก็บม้วนใบเรือในเรือซึ่งมีพื้นที่คับแคบทำให้ล่าช้า

      6. ความสมดุลของตัวเรือเมื่อติดตั้งใบเรือ ขนาดของเสาใบและขนาดของใบเรือที่ใช้ไม่ใหญ่เกินไปนักเมื่อเปรียบเทียบกับขนาดของเรือ
จึงไม่เกิดอาการโคลงมากนัก

        หลังจากนั้นได้จัดให้มีการทดสอบการใช้ใบเรือประกอบการทำการประมง โดยได้ทดสอบกับเครื่องมือประมงทะเลพื้นบ้านชนิดที่นิยมใช้กันในพื้นที่ โดยแบ่งกลุ่มตามประเภทเครื่องมือ ดังนี้

       1. ประเภทลอบ ซึ่งถ้าเป็นการวางลอบแบบเดี่ยวสามารถกระทำได้โดยง่ายเนื่องจากไม่ต้องคำนึงถึงทิศทางที่เรือวิ่ง ลอบแต่ละใบแยกจากกันเป็นอิสระ สามารถวางลอบได้ทั่วไป แต่เมื่อมีการกู้ลอบ การบังคับเรือให้ไปถึงที่หมายที่วางลอบค่อนข้างยุ่งยากเพราะทิศทางที่วางลอบแต่ละใบไม่แน่นอน ส่วนการวางลอบที่เป็นแบบผูกโยงกันเป็นแนวยาว มีลอบจำนวนมากในแต่ละชุด ซึ่งนิยมวางเป็นแนวเส้นตรง ในการวางลอบถ้าทิศทางของลมไม่สอดคล้องกับแนวที่ต้องการวางลอบจะต้องใช้เครื่องยนต์ช่วย แต่ในการกู้ลอบแบบนี้จะง่ายเพราะเมื่อสามารถพบปลายด้านใดด้านหนึ่งก็สามารถกู้ลอบได้ตลอดแนว เพียงแต่ถ้าทิศทางลมสอดคล้องกันกับแนวที่วางลอบ จะทำให้สามารถทุ่นแรงในการกู้ลอบได้

การวางลอบและการกู้ลอบลูกปลาเก๋า

      2. ประเภทอวน  เช่น อวนจมปู และอวนลอยปลา การนำใบเรือมาใช้ขณะที่ประกอบการทำประมง เช่น การวางอวน หรือการกู้อวน ซึ่งเป็นอวนที่ต้องทำการเดินเรือไปด้วยขณะที่วาง การใช้ใบเรือขณะวางอวนหรือกู้อวนนั้นไม่สะดวกเท่าที่ควร เนื่องจากการวางอวนจะต้องไปในทิศทางที่เหมาะสม
กล่าวคือ อวนบางชนิดต้องวางตามแนวกระแสน้ำ ดังนั้น การจะใช้เรือใบเพื่อวางอวนได้ จะต้องมีทิศทางลมไปในทิศทางเดียวกับกระแสน้ำ และต้องเป็น
ขณะที่มีลมสม่ำเสมอ ไม่มีกำลังแรงจนเกินไปเพราะจะทำให้วางอวนไม่ทันกับเรือที่แล่นไป ถ้าลมอ่อนจะวางอวนได้ช้า ไม่ตรงตามจุดที่ต้องการปล่อยอวน
รวมทั้งตอนกู้อวน บางครั้งไม่สามารถบังคับทิศทางเรือให้วิ่งตรงตามแนวที่วางอวนได้ จึงต้องใช้เครื่องยนต์ช่วย

การวางอวนลอยปลาและการกู้อวน

      3. ประเภทเบ็ด ถ้าเป็นเบ็ดมือไม่ยุ่งยากมากนัก เพียงแล่นเรือไปถึงแหล่งที่ทำการประมงเท่านั้น ส่วนเบ็ดลากปลาอินทรีหรือเบ็ดลากปลาสาก
ถ้าความเร็วเรือเพียง 2 - 3 ไมล์ต่อชั่วโมงก็สามารถทำการประมงได้
       นอกจากนั้น เนื่องจากเห็นว่าวัสดุประกอบใบเรือที่ใช้มีราคาแพง เพราะเป็นการทดลองในเบื้องต้น จึงต้องจัดหาใบเรือที่มีผู้ผลิตในพื้นที่ก่อน เมื่อสามารถเรียนรู้การใช้ใบเรือและนำไปทดสอบประกอบการประมงแล้ว จึงจะหาแนวทางที่จะใช้วัสดุที่มีภายในประเทศ หาง่าย บำรุงรักษาไม่ยุ่งยาก
และมีราคาถูกมาทดแทน จึงได้นำผ้าพลาสติดสำหรับคลุมสิ่งของ (200 - 400 บาท) ผ้าฝ้าย และ ผ้าดิบ (180 - 200 บาท) มาตัดเย็บเป็นใบเรือ
แบบสี่เหลี่ยมคางหมู และทดสอบการใช้ประโยชน์ ผลออกมาไม่แตกต่างกับวัสดุที่มีราคาแพง แต่อายุการใช้งานคาดว่าจะสั้นกว่าผ้าสังเคราะห์ที่ใช้เมื่อเริ่มต้น

ระหว่างการปฏิบัติงานได้บันทึกปัญหาที่พบ และหาแนวทางการปรับปรุงเพื่อแก้ปัญหา ดังนี้

      1. เจ้าหน้าที่ของกรมประมงยังขาดทักษะการใช้ใบเรือ ซึ่งได้จัดหาผู้ชำนาญการแล่นเรือมาบรรยายให้เข้าใจถึงการใช้เรือใบ และหมั่นฝึกปฏิบัติอย่างสม่ำเสมอ เพื่อเพิ่มประสบการณ์ รวมทั้งรวบรวมปัญหาที่พบเพื่อนำมาแก้ไข-ปรับปรุง

      2. หางเสือที่ติดตั้งจะติดสายคร่าวอวนขณะทำการประมงและสายโยงกระชังในพื้นที่ ควรพิจารณาติดตั้งหางเสือที่มีลักษณะถอดได้ตาม
ภูมิปัญญาชาวบ้านในอดีต

      3. คานไม้ด้านล่างของใบเรือแบบคางหมูและสามเหลี่ยมอาจเป็นอันตรายต่อผู้อยู่ท้ายเรือเมื่อลมเปลี่ยนทิศกะทันหัน ชาวประมงที่ร่วมทดลองได้แนะนำว่า ใบแบบคางหมูน่าจะใช้คานไม้ชิ้นเดียวโดยกางแบบทแยงมุม ซึ่งได้นำมาปรับปรุงใช้และได้ผลเป็นที่น่าพอใจ

      4. ใบที่ทำจากวัสดุผ้าฝ้ายเกิดเชื้อรา ดูไม่สวยงามและทำให้อายุการใช้งานสั้นลง จากระยะเวลาที่ได้ใช้ประมาณ 6 เดือน มีการชำรุดบ้าง
ถึงแม้จะย้อมผ้าด้วยสีย้อมผ้าแล้วก็ตาม ถ้าทำการย้อมผ้าฝ้ายด้วยเปลือกไม้ตามที่เคยใช้ในอดีต เช่น เปลือกไม้ตะบูน อาจจะช่วยป้องกันเชื้อรา
และมีอายุการใช้งานนานขึ้น ส่วนใบเรือที่ทำจากผ้าคลุมสิ่งของเมื่อกระแสลมแรงจะชำรุดโดยฉีกขาดตรงรอยที่ใส่ตาไก่

      5. การใช้ใบสามเหลี่ยม 2 ใบ ทำให้ไม่สะดวกในการกองเก็บเครื่องมือประมง ซึ่งเห็นว่าถ้าใช้เพียงใบเดียวทางด้านท้ายเรือก็เพียงพอสำหรับ
การเดินทางไปทำประมง

      6. ทัศนวิสัยของเรือที่ใช้ใบสี่เหลี่ยมไม่ดี มองไม่เห็นทางด้านหัวเรือ สมควรลดขนาดใบลง และจุดยึดของคานล่างให้ลอยเหนือกราบเรือพอสมควร

      7. เมื่อลมแรงและใบเรือรับลมเต็มที่ เรือจะมีอาการถลาไปตามทิศทางของลม ทำให้บังคับทิศทางของเรือได้ยากเนื่องจากเรือที่ใช้เป็นเรือที่ไม่มีครีบกันโคลง
หรือที่เรียกว่า ปีกกระเบน จึงไม่มีตัวต้านน้ำ เมื่อเรือได้รับแรงกระชากจากกระแสลมแรงจึงถลาไปตามลมได้ง่าย อีกทั้งหางเสือของเรือที่ติดตั้งนั้นมีส่วนที่จมอยู่ใต้น้ำเพียงเล็กน้อยประมาณ 20 เซนติเมตร จะต้องปรับปรุงหางเสือเรือให้มีขนาดกว้างขึ้นและจมอยู่ใต้น้ำมากขึ้น เพื่ออาศัยทำหน้าที่แทนครีบกันโคลงด้วย แต่จะมีปัญหาติดอวนระหว่างทำการประมงเช่นกัน อีกทั้งเรือที่สร้างขึ้น ไม่มี center board ทำให้การบังคับทิศทางเมื่อวิ่งสวนกระแสลมเป็นไปได้ยาก

      8. เนื่องจากการให้เรือแล่นไปได้โดยใช้ใบเรือนั้น ลมเป็นปัจจัยที่สำคัญ ทั้งในเรื่องของทิศทางและกำลังแรงของลม ทำให้เกิดปัญหาทั้งความเร็วและความคล่องตัวในการบังคับเรือ จากการทดลองใช้ใบเรือเพื่อเดินทางไปยังแหล่งทำการประมงพบว่า สามารถ
ใช้ใบเรือในบางระยะทาง เช่น เมื่อกระแสลมอยู่ในทิศทางเดียวกับแหล่งประมงที่ต้องการเดินทางไป ก็สามารถกางใบเพื่อรับลมได้ทันที และ
ใช้สลับกับการใช้เครื่องยนต์