อวนติดตา หมายถึง เครื่องมือประมงที่มีลักษณะเป็นผืนอวนคล้ายสี่เหลี่ยมผืนผ้า วิธีการใช้เครื่องมือจับสัตว์น้ำจะวางขวางหรือปิดล้อมสัตว์น้ำ เพื่อให้สัตว์น้ำว่ายชนแล้วติดหรือพันตาอวน

       ชนิดเครื่องมือในประเภทอวนติดตา เครื่องมือที่จัดอยู่ในประเภทนี้ได้แก่ เครื่องมือที่นิยม เรียกว่า ข่าย อวนลอย อวนจม กัด และอวนล้อมติด หรืออวนติด บางครั้งเรียกอวนแล้วตามด้วยชื่อสัตว์น้ำเป้าหมายหลัก เช่น อวนกุ้ง อวนปู อวนปลาทู อวนปลากุเราเป็นต้น เครื่องมือประเภทนี้ชาวประมงพื้นบ้านนิยมใช้กันมากที่สุด บางชนิดใช้กับเรือประมงพาณิชย์ด้วย เช่น อวนลอยปลาอินทรี อวนล้อมติดปลาทู ลักษณะเครื่องมืออวน เป็นผืนอวนรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าค่อนข้างยาว ขณะใช้ทำประมงผืนอวนจะวางตัวในแนวดิ่ง เอนตามทิศและความแรงของกระแสน้ำ สัตว์น้ำที่จับได้ทุกตัวจะติดหรือพันที่ตาอวน ประสิทธิภาพของเครื่องมือขึ้นอยู่กับความยาวอวน ขนาดตาอวน ความลึกอวน และอัตราการย่นของเนื้ออวน โดยเฉพาะการเลือกขนาดตาอวนต้องเหมาะสมกับชนิดและขนาดของสัตว์น้ำที่เป็นเป้าหมายหลัก วิธีใช้เครื่องมือจับสัตว์น้ำมีทั้งแบบวางเป็นแนวตรงขวางทางเดินสัตว์น้ำโดยปล่อยผืนอวนทิ้งไว้ให้สัตว์น้ำว่ายชนตาอวน และแบบวางอวนปิดล้อมสัตว์น้ำ แล้วทำให้สัตว์น้ำตกใจว่ายน้ำเร็วกว่าปกติโดยใช้แสงไฟ หรือการกระทุ้งน้ำ และว่ายชนตาอวน เครื่องมือประเภทนี้ใช้ทำการประมงได้หลายสภาพพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นบริเวณที่มีหินใต้น้ำ หรือบริเวณพื้นทะเลที่ราบเรียบ บางชนิดกางกั้นสัตว์เฉพาะบริเวณผิวน้ำหรือที่พื้นทะเล แต่บางชนิดกางกั้นสัตว์น้ำตั้งแต่ผิวน้ำถึงพื้นทะเล ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการออกแบบความลึกอวนให้เหมาะสมและสอดคล้องกับระดับการว่ายน้ำของสัตว์น้ำเป้าหมาย ชนิดของสัตว์น้ำที่จับได้มีหลายชนิด ได้แก่ กลุ่มปลาผิวน้ำ กลุ่มปลาหน้าดิน และสัตว์น้ำอื่นๆ การจำแนกชนิดของเครื่องมือประเภทอวนติดตาได้แบ่งออกเป็นหลายชนิด โดยเรียกตามชื่อชนิดสัตว์น้ำที่เป็นเป้าหมายหลัก และวิธีวางอวน ตัวอย่างเช่น

• อวนลอยปลาอินทรี
• อวนลอยปลาจะละเม็ด
• อวนลอยปลากุเรา
• อวนลอยปลาทู
• อวนจมปลาเห็ดโคน
• อวนจมปู
• อวนปลากระบอก
• อวนปลาหลังเขียว
• อวนล้อมติดปลาทู

อวนลอยปลาอินทรี (Spanish mackerel gill nets)

         อวนลอยปลาอินทรี เป็นอวนติดตาที่สำคัญชนิดหนึ่ง สัตว์น้ำที่เป็นเป้าหมายหลัก คือ ปลาอินทรี และปลาโอทุกชนิด จัดเป็นเครื่องมือประมงที่ใช้อวนยาวมากที่สุดในบรรดาอวนติดตาทั้งหมด ในอดีตกู้อวนด้วยแรงคนจึงใช้อวนยาวไม่มากนัก แต่ปัจจุบันนิยมใช้เครื่องกว้านอวนช่วยในการกู้อวนจึงทำให้สามารถใช้อวนยาวมากขึ้นกว่าเดิมประมาณ 1 เท่า จำนวนเรือที่ ใช้เครื่องมือนี้มีไม่ถึงห้าร้อยลำ จำนวนคนในเรือ 10 - 12 คนจังหวัดที่พบมาก จังหวัดที่นิยมใช้กันมากได้แก่ จังหวัดตราด ระยอง เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ นครศรีธรรมราช สงขลา และปัตตานี ส่วนทางฝั่งอันดามัน ได้แก่ จังหวัดพังงา ภูเก็ต ระนองและตรัง เป็นต้น
         เรือและอุปกรณ์ เรือประมงมีขนาด 14 - 20 เมตร เครื่องยนต์ 90 - 350 แรงม้า อุปกรณ์ช่วยทำการประมง ได้แก่ เครื่องกว้านอวน เครื่องหาที่เรือจากดาวเทียม เรดาร์ เอคโค่ซาวเดอร์ และวิทยุสื่อสาร เครื่องมืออวน อวนยาวประมาณ 8,000 - 15,000 เมตร ความลึกอวนทั้งหมด 175 ตา หรือ 15 เมตร เมื่อรวมความยาวของเชือกสายทุ่น ซึ่งยาว 2 - 3 เมตร อวนลอยปลาอินทรีจะลึก 17 - 18 เมตร เนื้ออวนเป็นไนล่อนสีเขียวขนาดเบอร์ 210d/18 ขนาดตา 98 - 100 มิลลิเมตร ลึก 150 ตา อวนชนิดนี้ไม่ใช้ตะกั่วถ่วงแต่จะใช้เนื้ออวนชนิดที่เป็นไนล่อนผสมกับซาราน ลึก 25 ตา เย็บติดตลอดแนวด้านล่างของ ผืนอวน รวมเป็นความลึกของเนื้ออวนทั้งหมด 175 ตา ทุ่นพยุงอวนใช้ทุ่นพลาสติกรูปทรงกระบอกเส้นผ่าศูนย์กลาง 10 - 12 เซนติเมตร ยาว 37 - 40 เซนติเมตร ด้านล่างของทุ่นผูกด้วยเชือกสายทุ่นขนาด 6 มิลลิเมตร ยาว 2 - 3 เมตร ปลายที่เหลือผูกกับ เชือกคร่าวบนห่างกัน 10 - 12 เมตร ตลอดความยาวอวน ขณะทำการประมงจะมีทุ่นตะเกียงผูกกับเชือกสายทุ่นเพื่อบอกแนวอวน โดยห่างกัน 1,200 - 1,500 เมตร/ทุ่น

ลักษณะของอวนลอยปลาอินทรี เครื่องกว้านอวน

วิธีทำการประมง ทำการประมงเฉพาะเวลากลางคืน ในบริเวณน้ำลึกตั้งแต่ 20 - 60 เมตร เริ่มจากปล่อยผืนอวนในเวลาเย็น เป็นแนวตรงตามทิศกระแสลม เสร็จแล้วผูกเรือไว้กับปลายสุดผืนอวนด้านใต้ลม ปล่อยให้เรือและอวนล่องลอยไปตามกระแสน้ำและลม ประมาณ 6 ชั่วโมง จึงเริ่มกู้อวนซึ่งจะเสร็จสิ้นในตอนเช้าตรู่

วิธีทำการประมงอวนลอยปลาอินทรี

สัตว์น้ำที่จับได้ ได้แก่ ปลาอินทรี ปลาโอลาย ปลาโอดำ ปลาโอแกลบ ปลาจะละเม็ดดำ ปลาฉลาม ปลาน้ำดอกไม้ ปลาอีโต้มอญ และปลากระโทงแทง เป็นต้น
<ย้อนกลับ>

อวนลอยปลาจะละเม็ด (Pomfret gill nets)

        เครื่องมือชนิดนี้ใช้จับปลาจะละเม็ดขาว และปลาจะละเม็ดเทา ซึ่งอาศัยบริเวณชายฝั่งที่ได้รับอิทธิพลจากแม่น้ำ จำนวนคน 2 - 4 คน จังหวัดที่พบมาก ได้แก่ จังหวัดเพชรบุรี สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช สงขลา และกระบี่
         เรือและอุปกรณ์ เรือประมง ขนาด 6 - 10 เมตร เครื่องยนต์ 5 - 10 แรงม้า เครื่องมืออวน ความยาวอวน 600 - 1,500 เมตร ลึก 50 - 80 ตา เนื้ออวนเป็นอวนเอ็น ขนาดเบอร์ 0.20, 0.30 ขนาดตาอวน 110 มิลลิเมตร ทุ่นพยุงอวนใช้ทุ่นพลาสติกชนิดกลม ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 10 เซนติเมตร ผูกกับเชือกคร่าวบนห่างกัน 2.26 หรือ 8.00 เมตร น้ำหนักถ่วงคร่าวล่างอวนใช้ตะกั่ว ขนาด 10 กรัม/ลูก ผูกห่างกันประมาณ 80 เซนติเมตร ปลายสุดอวนทั้งสองข้างใช้น้ำหนัก ถ่วงขนาด 300 - 500 กรัม

ลักษณะเครื่องมืออวนลอยปลาจะละเม็ด วิธีทำการประมง

วิธีทำการประมง ใช้ทำการประมงในเวลากลางคืน แหล่งประมงจะอยู่ที่ระดับน้ำลึกตั้งแต่ 6 - 15 เมตร จะเริ่มวางอวนในตอนเย็น โดยวางอวนเป็นแนวตรง ปลายสุดผืนอวนข้างหนึ่งมีทุ่นตะเกียง ส่วนอีกปลายหนึ่งผูกติดกับเรือ ปล่อยอวนทิ้งไว้ประมาณ 1 - 3 ชั่วโมง จึงทำการกู้อวน ถ้าได้ผลดีอาจวางใหม่อีกครั้งหนึ่ง หลังจากเตรียมอวนเสร็จแล้ว โดยเฉพาะในช่วงเช้ามืด สัตว์น้ำที่จับได้ คือ ปลาจะละเม็ดเทา ปลาจะละเม็ดขาว ปลากุเรา และปลาอินทรี เป็นต้น
<ย้อนกลับ>

อวนลอยปลากุเรา (Fourfinger treadfin gill nets)

        เครื่องมือชนิดนี้ใช้จับปลากุเราทั้งขนาดเล็ก และขนาดใหญ่ ชาวประมงพื้นบ้านนิยมใช้กันมาก มีทั้งแบบปล่อยอวนล่องลอยตามกระแสน้ำ และแบบยึดอวนให้อยู่กับที่ จำนวนคน 2 - 3 คน จังหวัดที่พบมาก ได้แก่ จังหวัดจันทบุรี ฉะเชิงเทรา เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร นครศรีธรรมราช และระนอง เป็นต้น
        เรือและอุปกรณ์ เรือประมงขนาด 6 - 11 เมตร เครื่องยนต์ 5 - 10 แรงม้า เครื่องมืออวน ความยาวอวน 600 - 1,200 เมตร ลึก 50, 60,100, 120 หรือ 200 ตา เนื้ออวนเป็นอวนเอ็น ขนาดเบอร์ 0.30, 0.35 ขนาดตาอวน 50, 57, 62.5, 75, 80, และ 88 มิลลิเมตร ถ้าใช้ ขนาดตา 75 มิลลิเมตร ขึ้นไป จะใช้จับปลากุเราขนาดใหญ่มีน้ำหนัก 2 - 3 กิโลกรัม/ตัว ทุ่นพยุง อวนมีหลายขนาด บางรายใช้ทุ่นยาว 19 เซนติเมตร กว้าง 5.50 เซนติเมตร หนา 3.50 เซนติเมตร ผูกห่างกัน 3.70 เมตร บางรายใช้ทุ่น พลาสติกกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 0 เซนติเมตร ผูกห่างกัน 6 เมตร โดยมีเชือกสายทุ่นยาว 2 เมตร บางรายใช้ทุ่นขนาดเล็กขนาดเส้น ผ่าศูนย์กลาง 3.80 เซนติเมตร หนา 2.20 เซนติเมตร ช่วยเสริมโดยผูกห่างกัน 50 - 70 เซนติเมตร แต่ระยะห่างของทุ่นกลมจะเพิ่มขึ้นเป็น 10 - 12 เมตร น้ำหนัก ถ่วงคร่าวล่างใช้ตะกั่วขนาด 10 กรัม/ลูก ผูกห่างกัน 40 - 70 เซนติเมตร ถ้ากระแสน้ำไหลแรงจะใช้คอนกรีตขนาด เส้นผ่าศูนย์กลาง 8.50 เซนติเมตร หนา 3 เซนติเมตร ผูกห่างกัน 10 - 12 เมตร ช่วยถ่วงให้อวนเคลื่อนที่ช้าลง ในรายที่คร่าวล่างใช้ตะกั่ว ขนาด 125 กรัม/ลูก จะผูกห่างกัน 1.60 เมตร และถ้าวางใกล้แนวปีกโป๊ะ และหลักหอยแมลงภู่ จะมีน้ำหนักถ่วงปลายสุดผืนอวนทั้งสอง ข้างๆ ละ 10 กิโลกรัม นอกจากนี้ ยังมีทุ่นตะเกียงบอกแนวอวนในเวลากลางคืน จำนวน 1 - 2 ทุ่น

ลักษณะเครื่องอวนลอยปลากุเรา วิธีทำการประมง
วิธีทำการประมง เครื่องมือนี้สามารถทำการประมงได้ทั้งกลางวันและกลางคืน บางแห่งทำการประมงใกล้แนวปีกโป๊ะ และหลัก หอยแมลงภู่ในเวลากลางวัน โดยวางอวนเป็นแนวตรง ขนานกับแนวปีกโป๊ะ หรือหลักหอย แล้วแล่นเรือพร้อม กับใช้ไม้กระทุ้งน้ำตลอดแนวผืนอวน เพื่อเร่งให้ปลากุเราตกใจ ว่ายชนอวน ประมาณ 2 - 3 เที่ยว จึงกู้อวน เสร็จแล้วย้าย ไปวางที่ใหม่ ส่วนอีกวิธีหนึ่งคือทำการประมงเวลากลางคืนในบริเวณที่ไม่มีสิ่งกีดขวางแนวอวน โดยมีทุ่นตะเกียงผูกไว้ที่ปลายสุดผืนอวนข้างหนึ่ง หรือสองข้าง เริ่มวางอวนหลังจากพระอาทิตย์ตกดิน ปล่อยผืนอวนทิ้งไว้ 2 - 3 ชั่วโมง จึงกู้อวน เสร็จแล้วอาจวางใหม่อีกครั้งหนึ่ง สัตว์น้ำที่จับได้ ได้แก่ ปลากุเราขนาดเล็ก และขนาดใหญ่ ปลาจวด และปลาสีกุน เป็นต้น



<ย้อนกลับ>


อวนลอยปลาทู (Indo-pacific mackerel gill nets)

        เครื่องมือชนิดนี้ชาวประมงนิยมใช้กันมาก มีทั้งแบบอวนเอ็น และแบบอวนไนล่อน ส่วนใหญ่นิยมใช้แบบอวนเอ็น ซึ่งมีทั้งแบบที่ทำการประมงบริเวณพื้นทะเล และแบบที่ทำประมงบริเวณผิวน้ำ จำนวนคน 2 - 3 คน จังหวัดที่พบมาก ได้แก่ จังหวัดเพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร นครศรีธรรมราช สงขลา และกระบี่
         เรือและอุปกรณ์ เรือประมงขนาด 6 - 11 เมตร เครื่องยนต์ 5 - 22 แรงม้า เครื่องมืออวน อวนยาว 400 - 1,200 เมตร อวนที่ใช้มีสองแบบ คือ แบบอวนเอ็น ใช้จับปลาทูใกล้พื้นทะเล เป็นอวนเอ็น ขนาดเบอร์ 0.20 ลึก 50, 100, 200 ตา ขนาดตา 45, 47 หรือ 50 มิลลิเมตร ทุ่นพยุงอวนใช้ทุ่นพลาสติกขนาดเล็ก เส้นผ่าศูนย์กลาง 3.80 เซนติเมตร หนา 2.20 เซนติเมตร ผูกกับคร่าวบนห่างกัน 55 - 93 เซนติเมตร คร่าวล่างใช้ตะกั่วถ่วงขนาด 10 กรัม/ลูก ผูกห่างกัน 30 - 64 เซนติเมตร ส่วนชนิดที่ใช้ทำการประมง บริเวณผิวน้ำจะเพิ่มทุ่นพลาสติกกลม ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 10 เซนติเมตร ผูกห่างกันประมาณ 18 เมตร ตลอดผืนอวน แบบอวนไนล่อนใช้อวนไนล่อนสีเขียว ขนาดเบอร์ 210d/4 หรือ 6 ขนาดตา 44 หรือ 47 มิลลิเมตร ลึก 100, 200 หรือ 250 ตา ซึ่งลึกกว่าอวนแบบแรก ทุ่นพยุงอวนเป็นทุ่นพลาสติกชนิดกลม เส้นผ่าศูนย์กลาง 10 เซนติเมตร ผูกติดคร่าวบนห่างกัน 7 - 8 เมตร บางรายใช้ทุ่นพลาสติกขนาด 3.80 เซนติเมตร หนา 2.20 เซนติเมตร ช่วยเสริมโดยผูก ห่างกัน 80 เซนติเมตร น้ำหนักถ่วงคร่าวล่างใช้เนื้ออวนไนล่อนผสม ซารานเหมือนอวนลอยปลาอินทรี ลึก 10 ตา ขนาดตา เท่ากับของเนื้ออวน อุปกรณ์อื่นๆ ได้แก่ ทุ่นธง หรือทุ่นตะเกียงบอกแนวอวน จำนวน 2 ทุ่น วิธีทำการประมง แบบอวนเอ็น ชนิดทำประมงบริเวณพื้นทะเล หรืออวนจม ส่วนใหญ่ใช้ทำการประมงในเวลากลางวัน เริ่มตั้งแต่เช้ามืดเป็นต้นไป ส่วนชนิด ที่ใช้ทำการประมงบริเวณผิวน้ำนิยมวางอวน ในเวลาเย็นใกล้ค่ำ หรือเช้ามืด แหล่งทำการประมงน้ำลึก 5 - 20 เมตร อวนจะถูกปล่อย

วิธีทำการประมงอวนจมปลาทู วิธีทำการประมงอวนลอยปลาทู

เป็นแนวตรงมีทุ่นบอกแนวอวนหัวท้าย แต่ถ้าเป็นชนิดอวนจมจะยึดให้อยู่กับที่ด้วยน้ำหนักถ่วงขนาด 5 - 7 กิโลกรัม คร่าวล่าง อวนสัมผัสพื้นทะเล จะปล่อยผืนอวนทิ้งไว้นาน 1 - 2 ชั่วโมง จึงกู้อวน หรืออาจวางอวนใหม่อีกครั้งหนึ่งแล้วแล่นเรือกลับเข้าฝั่ง ส่วนแบบอวนไนล่อนใช้ทำการประมงปลาทูระดับใกล้ผิวน้ำในเวลากลางคืนช่วงเดือนมืด โดยปล่อยอวนในตอนเย็นใกล้ค่ำ ซึ่งเป็นช่วงที่ปลาทูเริ่มเปลี่ยนระดับการว่ายน้ำจากใกล้พื้นทะเลมาเป็นผิวน้ำปล่อยผืนอวนล่องลอยตามกระแสน้ำนาน 1 - 3 ชั่วโมง จึงกู้อวน และแล่นเรือกลับเข้าฝั่ง หากมีปลาทูชุกชุมอาจวางอวนในช่วงเช้ามืดอีกครั้งหนึ่ง สัตว์น้ำที่จับได้ ได้แก่ ปลาทู ปลากุเรา ปลาอินทรี ปลาสีกุน ปลามงโกรย ปลาจวด ปลาดาบลาว ปลาแข้งไก่ ปูม้า และปูลาย เป็นต้น
<ย้อนกลับ>

อวนจมปลาเห็ดโคน (Sand whiting gill nets)

        เครื่องมือนี้ใช้จับปลาเห็ดโคน ซึ่งทางภาคใต้ เรียกว่า ปลาทราย การใช้เครื่องมือ มีทั้งแบบปล่อยอวนทิ้งไว้ และแบบ กระทุ้งน้ำไล่ปลาใกล้แนวอวน ซึ่งวิธีกระทุ้งน้ำชาวประมงบางหมู่บ้านที่ใช้เครื่องมือพื้นบ้านชนิดอื่น ไม่ต้องการให้ใช้วิธีดังกล่าว พราะคิดว่าเป็นการไล่สัตว์น้ำชนิดอื่นให้หนีไปที่อื่นด้วย เช่น กุ้ง และปูม้า จำนวนคน 1 - 3 คน จังหวัดที่พบมาก จังหวัดที่นิยม ใช้มีหลายจังหวัด ได้แก่ จังหวัดระยอง ชลบุรี เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช ตรัง กระบี่ พังงา และระนอง เป็นต้น
         เรือและอุปกรณ์ เรือประมง ขนาด 4 - 11 เมตร เครื่องยนต์ 5 - 10 แรงม้า เครื่องมืออวน อวนยาว 900 - 1,800 เมตร เป็นอวนเอ็น ขนาดเบอร์ 0.20 หรือ 0.25 ขนาดตาอวน 25, 28, และ 30 มิลลิเมตร ลึก 25 หรือ 50 ตา ทุ่นพยุงอวนใช้ทุ่นพลาสติก ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 3.80 เซนติเมตร หนา 2.20 เซนติเมตร หรือทุ่นโฟมนิ่ม นำมาตัดเป็นชิ้นเล็กๆ ขนาด 4.00 x 1.50 x 1.50 เซนติเมตร ทุ่นแบบแรกจะผูก ห่างกัน 3 - 10 เมตร ส่วนทุ่นแบบที่สองผูกห่างกัน 1.10 -1.80 เมตร น้ำหนักถ่วงคร่าวล่าง เป็นตะกั่วขนาด 10 กรัม/ลูก ผูกห่างกัน 26 - 40 เซนติเมตร ปลายสุดผืนอวนถ่วงด้วยวัสดุหนัก 0.50 - 2.00 กิโลกรัม มีทุ่นธงบอกแนวอวน 2-3 ทุ่น แบบกระทุ้งน้ำจะ มีไม้ กระทุ้งน้ำ 1 - 2 อัน

ไม้กระทุ้งน้ำ วิธีทำการประมงอวนจมปลาเห็ดโคน

วิธีทำการประมง แบบไม่กระทุ้งน้ำจะทำการประมงในเวลากลางวัน โดยปล่อยอวนเป็นแนวตรง ขนานหรือตั้งฉากกับฝั่ง ปล่อยให้ผืนอวนทิ้งไว้บริเวณพื้นทะเลนาน 30 นาที หรือ 1 ชั่วโมง จึงกู้อวน แหล่งทำการประมงน้ำลึก 2 - 20 เมตร ส่วนใหญ่ 2 - 10 เมตร แบบกระทุ้งน้ำไล่ปลา ใช้ทำการประมงเวลากลางวัน ตั้งแต่เช้าถึงเย็น โดยปล่อยอวนเป็นแนวตรง ขนานกับชายฝั่ง และบริเวณปลายอวนทั้งสองข้าง ทำให้โค้งเข้าหาฝั่งเล็กน้อย เสร็จแล้วแล่นเรือไล่ปลาโดยใช้ไม้กระทุ้งน้ำ ตลอดแนวผืนอวนด้านในฝั่งประมาณ 2 - 3 เที่ยว เริ่มจากระยะห่างผืนอวนก่อนในเที่ยวแรก และขยับเข้ามาใกล้กับแนวอวน มากขึ้นในเที่ยวที่สอง และสาม ตามลำดับ สัตว์น้ำที่จับได้ ส่วนใหญ่จับได้ปลาเห็ดโคน (ปลาทราย) และปลาดอกหมาก
<ย้อนกลับ>


อวนจมปู (Crab gill nets)

       เครื่องมืออวนที่จัดอยู่ในกลุ่มนี้ ได้แก่ อวนจม หรืออวนลอยปูม้า อวนจมปูทะเลหรืออวนร่อง โดยเฉพาะอวนจมปูม้า จัดว่าเป็นเครื่องมือประมงพื้นบ้านที่พบมากที่สุดเกือบทุกหมู่บ้าน บางรายใช้ตลอดปี แต่ส่วนใหญ่จะเปลี่ยนไปใช้เครื่องมืออื่นๆ ในช่วงที่เครื่องมืออื่นทำรายได้ให้มากกว่าการใช้ อวนจมปูม้า ส่วนอวนจมปูทะเลมีการใช้กันน้อยมาก และมีความยาวอวนสั้นกว่า อวนจมปูม้า ส่วนใหญ่ใช้ทำการประมงในบริเวณร่องแม่น้ำ คลองน้ำเค็มที่มีปูทะเลชุกชุม จำนวนคน 1 - 4 คน ขึ้นอยู่กับชนิด เครื่องมือ ความยาวอวน และขนาดเรือ จังหวัดที่พบมาก จังหวัดที่ใช้อวนจมปูม้า ได้แก่ จังหวัดชายทะเลเกือบทุกจังหวัด ส่วน อวนจมปูทะเล ได้แก่ จังหวัดตราด จันทบุรี ระยอง สมุทรปราการ และนครศรีธรรมราช เป็นต้น
       เรือและอุปกรณ์ เรือประมงขนาด 4 - 14 เมตร เครื่องยนต์ 5 - 150 แรงม้า เรือขนาดเล็กในบางจังหวัดมีการติดตั้งวิทยุสื่อสาร เครื่องมืออวน อวนจมปูม้ามีความยาว ตั้งแต่ 350 ถึง 1,500 เมตร ขึ้นอยู่กับว่าจะนำอวนแต่ละชุดมาต่อกันมากน้อยเพียงใด อวนชุดหนึ่ง หรือห่อหนึ่งจะมีความยาวประมาณ 300 ถึง 500 เมตร เนื้ออวนมี 2 ชนิด ที่นิยมใช้กันมากที่สุดคือ อวนเอ็นขนาดเบอร์ 0.20, 0.25 หรือ 0.30 อีกชนิดหนึ่งพบน้อยเป็น เนื้ออวนไนล่อนสีเขียวหรือขาว ขนาดเบอร์ 210d/4 ขนาดตาอวนที่ใช้มีหลากหลาย จะขึ้นอยู่กับ ขนาดของปูม้า ได้แก่ ขนาดตา 75, 80, 85, 90, 100, 115, 120 มิลลิเมตร ความลึกอวน 9 - 30 ตา ส่วนใหญ่ 14 - 25 ตา ทุ่นพยุง อวนชนิดที่นิยมใช้กันมากเป็นทุ่น พลาสติก ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 3.80 เซนติเมตร หนา 2.20 เซนติเมตร ผูกกับเชือกคร่าวบนมีระยะ ห่างกัน 1.45 - 11.00 เมตร ส่วนใหญ่ 2.50 - 3.00 เมตร ทุ่นอีกชนิดหนึ่งเป็นทุ่นโฟมนิ่ม ตัดเป็นแท่งสี่เหลี่ยมขนาด 6.00 x 1.50 x 1.00 เซนติเมตร ผูกห่างกัน 1.70 - 3.00 เมตร น้ำหนักถ่วงคร่าวล่าง เป็นตะกั่วขนาด 10 กรัม/ลูก ผูกห่างกัน 36 - 80 เซนติเมตร น้ำหนักถ่วง ปลายสุดผืนอวนข้าง ละ 1 - 7 กิโลกรัม ในเขต อำเภอเมือง และ อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช มีการใช้อวนปูอีกแบบหนึ่ง ใช้ทุ่นพยุงอวนแบบอวน ลอยปลาอินทรี และอยู่ผิวน้ำ ความยาวอวนประมาณ 400 - 500 เมตร/ราย แต่ความลึกมากกว่าอวนจมปูม้าทั่วไป เนื้ออวนที่ใช้เป็นอวน ไนล่อนสีเขียว 210/4 ขนาดตาอวน 85 หรือ 90 มิลลิเมตร ลึก 100 ตา ทุ่นพยุงอวนใช้ทุ่นรูปกระบอกเหมือน อวนลอยปลาอินทรี แต่ขนาดเล็กกว่า ยาว 27 เซนติเมตร ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 8 เซนติเมตร ทุ่นแต่ละลูกจะมีเชือก

เรืออวนจมปู ปลดปูออกจากอวน

สายทุ่นผูกด้านล่างของทุ่น ยาว 1 - 3 เมตร แล้วผูกกับเชือกคร่าวบน ระยะห่างทุ่น 10 ถึง 15 เมตร น้ำหนักถ่วงอวนใช้ตะกั่วขนาด 10 กรัม/ลูก ผูกห่างกัน 105 - 135 เซนติเมตร อวนปูม้าแบบนี้ใช้จับปูม้าขนาดกลางบริเวณน้ำตื้น และหากผืนอวนด้านล่างขาดมากจะกลับเอาเนื้ออวนด้านล่างขึ้นบนเพื่อใช้ต่อไป อวนจมปูทะเล เป็นอวนจมปูประเภทหนึ่ง ลักษณะเหมือนกับอวนจมปูม้า แต่ความยาวอวนน้อยกว่า เพราะวางในที่จำกัด ความยาวอวน 200 - 300 เมตร ความลึกอวน 14 ตา เนื้ออวนเป็นอวนเอ็นขนาดเบอร์ 0.30, 0.35 ขนาดตา 110, 115 มิลลิเมตร ทุ่นพยุงอวนเป็นทุ่นพลาสติกขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 3.80 เซนติเมตร หนา 2.20 เซนติเมตร ผูกที่เชือกคร่าวบนห่างกัน 3.30 เมตร บางรายใช้ทุ่นโฟมนิ่ม ตัดเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าขนาด 4.00 x 1.50 x 1.00 เซนติเมตร ผูกห่างกัน 1.70 เมตร น้ำหนักถ่วงอวนเป็นตะกั่วขนาด 10 กรัม/ลูก ผูกห่างกัน 11 - 86 เซนติเมตร หากน้ำไหลแรงจะเพิ่มน้ำหนักถ่วงคร่าวล่างด้วยคอนกรีตหรือหินขนาด 300 กรัม/ลูก ผูกห่างกัน 10 เมตร ส่วนปลายสุดผืนอวนยึดให้อยู่กับที่ด้วยก้อนหินหรือคอนกรีตหนัก 1 - 7 กิโลกรัม/ลูก อุปกรณ์อื่นๆ ได้แก่ ทุ่นธงบอกตำแหน่งแนวอวนจำนวนอย่างน้อย 2 ทุ่น/ชุด และถ้าใช้ในเวลากลางคืนจะแขวนตะเกียงที่ทุ่นด้วย หากใช้จับปูทะเล หรือ ปูม้า บริเวณใกล้ฝั่งอาจใช้ทุ่นแบบง่ายๆ ไม่มีธง
วิธีทำการประมง เครื่องมือนี้ใช้ได้ทั้งกลางวันและกลางคืนในบริเวณน้ำลึกตั้งแต่ 2 เมตร ขึ้นไป จนถึง 40 เมตร บางรายทำการประมงไกลฝั่งมากจะค้างคืนในทะเล และปล่อยอวนทิ้งไว้นานประมาณ 2 - 3 วัน แต่ส่วนใหญ่จะปล่อยอวนทิ้งไว้ 12 - 24 ชั่วโมง การวางอวนจะปล่อยอวนเป็นแนวตรงตามแนวชายฝั่งจำนวน 1 - 3 แถว มีทุ่นบอกแนวอวนที่ปลายสุดผืนอวนทั้งสองข้าง ถ้าใช้อวนยาวมากส่วนใหญ่จะเสริมทุ่นธงบริเวณช่วงกลางด้วย 1 - 2 ทุ่น เมื่อกู้อวนแล้วจะนำอวนที่ติดปู

วิธีทำการประมงอวนจมปูม้า วิธีทำการประมงอวนจมปูทะเล

มาปลดที่ฝั่ง แล้วจัดเตรียมอวนให้เรียบร้อย อวนจมปูทะเลส่วนใหญ่กู้อวนกลับไปกลับมา และเก็บอวนขึ้นเรือต่อเมื่อกลับเข้าฝั่ง สัตว์น้ำที่จับได้ ได้แก่ ปูม้า ปูลาย ปูดาว ปูตายาว ปูทะเล และสัตว์น้ำชนิดที่อาศัยที่พื้นทะเล อย่างเช่น ปลากระเบน หอยขนาดใหญ่ชนิดต่างๆ เป็นต้น
<ย้อนกลับ>

อวนปลากระบอก (Mullet gill nets)

        เครื่องมือนี้ ได้รวมเอาเครื่องมือที่เรียกว่า ข่ายปลากระบอก อวนลอยปลากระบอก อวนล้อมติดปลากระบอก ซึ่งภาคใต้เรียกว่า อวนปลาซา ไว้ด้วยกัน ดังนั้นลักษณะของอวนจึงมีหลายแบบ ขึ้นอยู่กับแหล่งประมง และวิธีการทำประมง มีทั้งแบบใช้เรือและไม่ใช้เรือ บางรายทำเป็นอาชีพ แต่บางรายจับเพื่อบริโภคภายในครัวเรือนและใช้เป็นครั้งคราว จำนวนผู้ใช้มีน้อยราย จำนวนคน 1 - 2 คน จังหวัดที่พบมาก ได้แก่ จังหวัดระยอง ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร นครศรีธรรมราช สงขลา และปัตตานี ส่วนทางฝั่งอันดามันพบทุกจังหวัด
        เรือและอุปกรณ์ เรือประมงขนาด 3 - 10 เมตร เป็นเรือแจว หรือใช้เครื่องยนต์ขนาด 3 - 10 แรงม้า เครื่องมืออวน ข่ายปลากระบอก ความยาวอวน 70 - 90 เมตร เนื้ออวนเป็นอวนเอ็นเบอร์ 0.15 ขนาดตา 30, 35 มิลลิเมตร หรือเป็นอวนไนล่อนสีขาว ขนาดเส้นด้ายเบอร์ 210d/2 ขนาดตา 40 มิลลิเมตร ลึก 25, 30 หรือ 75 ตา ทุ่นพยุงอวนอาจมีหรือไม่มี ถ้าไม่มีจะใช้ไม้ไผ่ยาว 2 - 3 เมตร จำนวน 8 - 10 ลำ ปักเป็นแนวตรง ห่างกันประมาณ 10 เมตร และไม่ใช้น้ำหนักถ่วงคร่าวล่างอวน ถ้าเป็นแบบมีทุ่นพยุงอวนจะใช้ทุ่นโฟมนิ่ม ตัดเป็นแท่งสี่เหลี่ยมผืนผ้าขนาด 4 x 1 x 1 เซนติเมตร ผูกห่างกัน 54 - 56 เซนติเมตร และใช้ตะกั่วขนาด 10 กรัม/ลูก ถ่วงคร่าวล่างผูกห่างกัน 54 - 56 เซนติเมตร ปลายสุดทั้งสองข้างของผืนอวนยึดติดกับเหล็กเส้นขนาด 10 มิลลิเมตร หรือไม้ไผ่ ยาว 1.00 - 1.30 เมตร จำนวน 2 ท่อน ใช้ปักไว้ที่พื้นทะเล ในขณะทำการประมง อวนลอยปลากระบอก ความยาวอวน 100 - 200 เมตร เนื้ออวนเป็นอวนเอ็นขนาดเบอร์ 0.20 ขนาดตา 35, 40 มิลลิเมตร ลึก 100 ตา ทุ่นพยุงอวนใช้ทุ่นโฟมนิ่มตัดเป็นแท่งสี่เหลี่ยมผืนผ้า ขนาด 5.50 x 2.00 x 1.20 เซนติเมตร ผูกห่างกัน 46 - 52 เซนติเมตร น้ำหนักถ่วงคร่าวล่างเป็นตะกั่วขนาด 10 กรัม/ลูก ผูกห่างกัน 46 - 52 เซนติเมตร ปลายสุดผืนอวนข้างหนึ่งมีทุ่นขนาดใหญ่ บอกตำแหน่ง ปลายอวน 1 ทุ่น อวนล้อมติดปลากระบอก ความยาวอวน 200 - 300 เมตร เนื้ออวนเป็นอวนเอ็นขนาดเบอร์ 0.20 ขนาดตา 35, 40 มิลลิเมตร ลึก 100 หรือ 150 ตา ทุ่นพยุงอวนเป็นทุ่นพลาสติก ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 3.80 เซนติเมตร หนา 2.20 เซนติเมตร ผูกห่างกัน 70 - 80 เซนติเมตร น้ำหนักถ่วงคร่าวล่างเป็นตะกั่วขนาด 10 กรัม/ลูก ผูกห่างกัน 120 เซนติเมตร อุปกรณ์อื่นๆ ที่สำคัญได้แก่ ไม้กระทุ้ง หรือไม้ตีน้ำ ยาว 2 เมตร 1 อัน
วิธีทำการประมง ข่ายปลากระบอกเป็นเครื่องมือที่ไม่ใช้เรือ เพราะทำการประมงบริเวณใกล้ๆ ฝั่ง หรือริมหาด ระดับน้ำลึกไม่เกิน 1.50 เมตร สามารถเดินไปขึงอวนได้ ส่วนใหญ่เป็นเวลาเย็นใกล้ๆ ค่ำ ในช่วงน้ำเริ่มไหลขึ้นเล็กน้อย โดยขึงอวนตั้งฉากกับฝั่ง บางรายให้ส่วนปลายอวน ด้านนอกโค้งเข้าหาฝั่งเล็กน้อย คร่าวล่างอวนสัมผัสพื้นทะเล คร่าวบนแขวนไว้กับไม้ 8 - 10 ต้น ซึ่งปักห่างกันประมาณ 10 เมตร ถ้าเป็นอวนแบบมีทุ่นพยุงจะใช้เหล็กเส้นหรือไม้ 2 ท่อน ปักยึดหัวท้ายของผืนอวนเป็นแนวตั้งฉากกับฝั่ง ปล่อยอวนทิ้งไว้จนกระทั่งน้ำขึ้น ท่วมเหนือคร่าวบนจึงเก็บอวน แต่แบบไม่มีทุ่นพยุงอวนจะทิ้งไว้ตลอดคืน และเก็บอวนในตอนเช้ามืด อวนลอยปลากระบอก
ทำการประมง ได้ทั้งกลางวันและกลางคืน ส่วนใหญ่ในบริเวณปากแม่น้ำลึก ระดับน้ำ 2 - 5 เมตร ผืนอวนจะถูกปล่อยเป็นแนวตรงขวางแม่น้ำ โดยให้เรืออยู่ด้านใกล้ฝั่งปลายอวนด้านหนึ่งอยู่บนเรือ และปล่อยผืนอวนให้ลอยตามกระแสน้ำประมาณ 30 นาที จึงกู้อวนเมื่อปลดปลา ออกแล้วจะย้ายแหล่งทำการประมงใหม่

วิธีทำการประมงข่ายปลากระบอก วิธีทำการประมงอวนลอยปลากระบอก

อวนล้อมติดปลากระบอก ใช้ทำการประมงปลากระบอกริมฝั่งน้ำลึก 1 - 3 เมตร ส่วนใหญ่เป็นเวลากลางวัน เพราะมองเห็นฝูงปลากระบอกได้ง่าย เมื่อพบฝูงปลากระบอกจะปล่อยอวนล้อมฝูงปลาเป็นวงกลม 1 หรือ 2 ชั้น เหลือปลายอวนส่วนหนึ่งสำหรับวางแทรกเข้าไปในกลางวงอวน จากนั้นแล่นเรือหรือแจวเรือพร้อมใช้ไม้กระทุ้ง หรือตีน้ำภายในวงอวนประมาณ 2 รอบ เพื่อให้ปลากระบอกตกใจว่ายชนอวน แล้วกู้อวนขึ้นเรือ วันหนึ่งๆ ทำการประมง 3 - 4 ครั้ง

เรืออวนล้อมติดปลากระบอก วิธีทำการประมงอวนล้อมติดปลากระบอก

สัตว์น้ำที่จับได้ ส่วนใหญ่ คือ ปลากระบอก ปลาเห็ดโคน ปลาดอกหมาก และปลาตะกรับ
<ย้อนกลับ>

อวนปลาหลังเขียว (Sardine gill nets)

        อวนชนิดนี้ใช้จับปลาหลังเขียว ซึ่งชาวประมงเรียกว่า ปลาแชลั้น ปลาอกแร หรือกุแร มีทั้งแบบปล่อยอวนเป็นแนวตรง หรือใช้วิธีปล่อยอวนล้อมรอบฝูงปลาที่ขึ้นสู่ผิวน้ำ แล้วทำให้ปลาตกใจว่ายชนอวน ปลาหลังเขียวที่ได้เป็นชนิดตัวแบน ส่วนใหญ่ นำไปทำเป็นปลาเค็มก่อนจึงนำไปขาย บางปีอาจไม่มีโอกาสได้ใช้เพราะไม่มีปลาหลังเขียวเข้ามาใกล้ฝั่ง จำนวนคน 1 - 2 คน จังหวัดที่พบมาก ได้แก่ จังหวัดชลบุรี เพชรบุรี ปัตตานี นราธิวาส และระนอง
        เรือและอุปกรณ์ เรือประมงขนาด 8 - 10 เมตร เครื่องยนต์ 5 - 11 แรงม้า บางลำมีวิทยุสื่อสาร เครื่องมืออวน ประกอบด้วย อวนผืนย่อยจำนวน 8 - 20 ผืน ขนาดตาอวน 28 หรือ 29 มิลลิเมตร นำอวนแต่ละผืนมาต่อกันคิดเป็นความยาว 360 - 720 เมตร และสามารถปรับความยาวของอวนได้ ความลึกอวน 350 - 600 ตา เนื้ออวนที่ใช้เป็นอวนไนล่อนสีเขียวขนาดเบอร์ 210d/2 หรือ 4 ทุ่นพยุงอวนในอดีตใช้กระบอกไม้ไผ่ยาว 1 ปล้อง ปัจจุบันนิยมทุ่นพลาสติกทรงกระบอก ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 10 เซนติเมตร ยาว 34 เซนติเมตร มีเชือกสายทุ่นยาว 1.00 - 2.00 เมตร ผูกด้านล่างของทุ่น แล้วนำมาผูกกับเชือกคร่าวบน ห่างกันประมาณ 8 - 12 เมตร บางรายใช้ทุ่นพลาสติกชนิดกลม ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 10 เซนติเมตร ผูกติดเชือกคร่าวบน หรือใช้ทุ่นโฟมตัด เป็นรูปสี่เหลี่ยม ขนาด 12 x 4 x 4 นิ้ว ผูกห่างกัน 14 เมตร น้ำหนักถ่วงคร่าวล่าง เป็นตะกั่วขนาด 16 - 20 กรัม/ลูก ผูกห่างกัน 30 - 93 เซนติเมตร อุปกรณ์อื่นๆ ได้แก่ ทุ่นธง หรือทุ่นตะเกียง จำนวน 1 - 2 ทุ่น

เรืออวนปลาหลังเขียว วิธีทำการประมง

วิธีทำการประมง ส่วนใหญ่ทำการประมงเวลากลางวันในช่วงเวลาเช้ามืด หรือช่วงเย็นใกล้ค่ำ แหล่งทำการประมงน้ำลึก 3 - 20 เมตร วิธีใช้เครื่องมือมี 2 วิธี คือ วิธีแรกวางอวนเป็นแนวตรงตามทิศของคลื่นลม ปล่อยผืนอวนล่องลอยช้าๆ ตามคลื่นลม นานครึ่งชั่วโมง ถึงหนึ่งชั่วโมง จึงกู้อวน วิธีที่สองใช้ในกรณีพบฝูงปลาบริเวณผิวน้ำ จะปรับความยาวอวนเหลือประมาณ 300 เมตร โดยถอดอวนที่ ต่อกันส่วนหนึ่งออกไป ปล่อยอวนล้อมรอบฝูงปลาเป็นวงกลม แล้วกระทุ้งน้ำภายในวงอวนประมาณ 5 - 10 นาที จึงกู้อวน ปลาที่ติดตา อวนส่วนใหญ่จะนำมาปลดออกที่ฝั่ง สัตว์น้ำที่จับได้ ส่วนใหญ่เป็นปลาหลังเขียว
<ย้อนกลับ>

อวนล้อมติดปลาทู (Indo-pacific encircling gill nets)

        เครื่องมือนี้ เป็นเครื่องมือที่ใช้จับปลาทูอีกชนิดหนึ่ง มีความยาวอวนน้อยกว่า อวนลอย หรือ อวนจมปลาทู แต่มีความลึกอวนมากกว่า เรือที่ใช้มีทั้งเรือหางยาว และเรือมีเก๋งขนาดยาวกว่า 14 เมตร เรืออวนล้อมจับบางลำเปลี่ยนมาใช้เครื่องมือนี้ในฤดูปิดอ่าว ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ ถึงพฤษภาคม จำนวนคนขึ้นอยู่กับขนาดเรือ ถ้าเป็นเรือขนาดไม่เกิน 12 เมตร ใช้คน 4 - 7 คน เรือขนาดใหญ่กว่าใช้คน 12 - 30 คน จังหวัดที่พบมาก ได้แก่ จังหวัดชลบุรี สมุทรสาคร สมุทรสงคราม เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร นครศรีธรรมราช สงขลา และปัตตานี ส่วนทางฝั่งอันดามัน ได้แก่ จังหวัดตรัง และกระบี่
        เรือและอุปกรณ์ เรือประมงขนาด 8 - 20 เมตร เครื่องยนต์นอกเรือ หรือในเรือ 8 - 300 แรงม้า อุปกรณ์ที่สำคัญ คือ วิทยุสื่อสาร ส่วนเอคโค่ซาวเดอร์มีเฉพาะเรือเครื่องในเรือ โซน่าร์มีเฉพาะบางลำ เรือขนาดยาวกว่า 14 เมตร ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเรือจากจังหวัดสมุทรสาคร และสมุทรสงคราม เครื่องมืออวน มีความยาวอวน 250 - 600 เมตร และลึก 200 - 1,000 ตา ส่วนใหญ่ 400 - 600 ตา เรือขนาดใหญ่จะใช้อวนยาวและลึกมากกว่าเรือขนาดเล็ก เนื้ออวนเป็นอวนไนล่อนสีเขียว ขนาดเบอร์ 210d/4 หรือ 6 หรือ 9 ขนาดตา 47 และ 50 มิลลิเมตร เรือขนาดใหญ่บางลำใช้เนื้ออวนเอ็นขนาดตาเท่ากัน ยาวประมาณ 15 - 20 เปอร์เซนต์ ของความยาวอวนอยู่ที่ปลายอวนข้างหนึ่ง ทุ่นพยุงอวนใช้ทุ่นโฟมขนาดยาว 19 - 20 เซนติเมตร กว้าง 6 เซนติเมตร หนา 3.80 เซนติเมตร ผูกติดกับเชือกคร่าวบน เรือขนาดยาวกว่า 12 เมตร ระยะห่างของทุ่น 10 เซนติเมตร ส่วนเรือขนาดเล็กกว่า ระยะห่างของทุ่น 35 - 80 เซนติเมตร น้ำหนักถ่วงคร่าวล่างเป็นตะกั่วขนาด 125 กรัม/ลูก หรือ 160 กรัม/ลูก ผูกห่างกัน 35 - 120 เซนติเมตร ส่วนใหญ่ 50 - 60 เซนติเมตร เรือหางยาวในเขตจังหวัดนครศรีธรรมราชส่วนใหญ่ใช้คอนกรีตขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 14 เซนติเมตร หนา 5 เซนติเมตร ผูกห่างกัน 5 เมตร สำหรับเรือขนาดยาวเกินกว่า 12 เมตร จะทำห่วงเชือกยาว 15 เซนติเมตร ผูกที่คร่าวล่างอวน ห่างกัน 4 - 5 เมตร ตลอดผืนอวน เพื่อสำหรับใช้ขอเหล็กเกี่ยวห่วงเชือกแล้วใช้กว้านข้างเก๋งช่วยดึงคร่าวล่างขึ้นเรือ โดยกว้านผ่านรอกที่เสาหัวเรือ แต่บางลำที่ไม่ใช้ขอเกี่ยวห่วง จะใช้วิธีติดห่วงโลหะที่คร่าวล่างห่างกัน 5 เมตร แล้วใช้เชือกร้อยผ่านห่วงโลหะประมาณ 10 ห่วง หรือเชือกยาวประมาณ 50 เมตร ก็จะผูกกับห่วง 1 ครั้ง ทำเช่นนี้ตลอดความยาวคร่าวล่าง จุดประสงค์เพื่อนำเชือกที่ร้อยผ่านห่วงโลหะพาดผ่านรอกเสาหัว แล้วเข้ากว้านข้างเก๋งฉุดคร่าวล่างขึ้นเรือแทนแรงคน อุปกรณ์อื่นๆ ได้แก่ ทุ่นไฟ 1 ทุ่น สำหรับบอกตำแหน่งของหูอวน ไฟฉาย 1 กระบอก ใช้ค้นหาฝูงปลา ไฟใต้น้ำ 1 ดวง สปอตไลท์ 1 ดวง สำหรับไล่ปลา

เรืออวนล้อมติดแบบหางยาว เรืออวนล้อมติดขนาดกลาง

วิธีทำการประมง ส่วนใหญ่ในเวลากลางคืนเดือนมืดช่วงไม่มีแสงจันทร์ เรือแล่นค้นหาฝูงปลาทูจนกว่าจะพบ เมื่อพบแล้วจะปล่อยอวนล้อมฝูงปลาทู นำปลายอวนทั้งสองข้างเกยกันไว้ก่อน แล้วนำเรือแล่นเข้าไปในวงอวน เปิดไฟในเรือให้สว่าง รวมทั้งใช้ไฟสปอตไลท์ ฉายกราดไปรอบวงอวน หรือเปิดไฟกระพริบใต้น้ำเพื่อทำให้ปลาทูแตกฝูงว่ายชนอวนประมาณ 2 - 3 รอบ หรือ 5 นาที จากนั้นจึงเริ่มกู้อวนจากปลายอวนข้างหนึ่งไปหาปลายอวนอีกข้างหนึ่ง ปลาที่ติดอวนจะปลดบนเรือ คืนหนึ่งๆ ทำการประมงได้ 1 - 3 ครั้ง บางคืนอาจไม่ได้วางอวนเนื่องจากไม่พบฝูงปลา

การปล่อยอวนล้อมรอบฝูงปลา
การใช้แสงไฟกระพริบให้ปลาตกใจ

สัตว์น้ำที่จับได้ สัตว์น้ำส่วนใหญ่ที่จับได้ ได้แก่ ปลาทู ปลาลัง และปลามงโกรย
<ย้อนกลับ>