อวนลากแผ่นตะเฆ่ (Otter board trawls)
            อวนลากแผ่นตะเฆ่ หมายถึง อวนลากที่ใช้แผ่นตะเฆ่ช่วยถ่างปากอวน
            อวนลากแผ่นตะเฆ่ เป็นอวนลากชนิดที่พบมากที่สุดในบรรดาอวนลากทั้งสามชนิด ใช้เรือลำเดียวโดยมีอุปกรณ์ช่วยถ่างปากอวน เรียกว่า แผ่นตะเฆ่ (Otter board) จำนวน1 คู่ ติดตั้งอยู่หน้าปีกอวนส่วนใหญ่ทำด้วยไม้เนื้อแข็งเสริมเหล็ก รูปร่างแบนคล้ายสี่เหลี่ยมผืนผ้า ด้านหนึ่งของแผ่นตะเฆ่ มีสายซุงทำด้วยโซ่หรือเหล็กเส้นขนาดใหญ่ สายซุงจะต่อเข้ากับสายลากเมื่อทำการลากแผ่นตะเฆ่จะต้านน้ำและเบนออกทำให้ปีกและปากอวนถ่างออกตามไปด้วย
          เรืออวนลากแผ่นตะเฆ่ขนาดเล็กที่นิยมเรียกว่า อวนลากแคระ มีการติดตั้งอุปกรณ์ต่างกันเล็กน้อยตามความนิยมของแต่ละท้องที่ กล่าวคือ เรือในเขตจังหวัดตราด ขึ้นมาจนถึงจังหวัดสุราษฎร์ธานี และฝั่งทะเลอันดามัน ส่วนใหญ่มีคันถ่าง (Outrigger) ทำด้วยไม้ยาว 3-5 ม. หนึ่งคู่อยู่หน้าเก๋งเรือสามารถหุบเข้ามาเก็บข้างเรือได้ ปลายคันมีห่วงโลหะสำหรับร้อยสายลาก แต่เรืออวนลากขนาดเล็กในเขตจังหวัดนครศรีธรรมราช ลงไปถึงจังหวัด นราธิวาส และเรือขนาดใหญ่กว่า 18 ม. ในจังหวัดต่างๆ จะไม่นิยมติดตั้งคันถ่างหน้าเก๋ง จำนวนคนในเรือ 2-20 คน ขึ้นอยู่กับขนาดเรือ จังหวัดที่นิยมใช้อวนลากแผ่นตะเฆ่ ได้แก่ จังหวัดชายทะเลทุกจังหวัดถ้าเป็นเรือขนาดใหญ่กว่า 25 ม. ซึ่งทำการประมงนอกน่านน้ำส่วนใหญ่เป็นเรือจากจังหวัด สมุทรปราการ สมุทรสาคร และ สมุทรสงคราม
            เครื่องมือและอุปกรณ์ เรือประมงมีขนาด 6-39 ม. ส่วนใหญ่ขนาด 10-18 ม. เครื่องยนต์ขนาด 10-1700 แรงม้า เรือขนาดใหญ่กว่า 18 ม. ส่วนใหญ่มีเหล็กโค้งขนาดใหญ่จำนวน 1 คู่ อยู่มุมท้ายเรือของกราบซ้ายและขวาสำหรับแขวนแผ่นตะเฆ่ เรียกว่า แกลโล และติดตั้งเรดาร์ เครื่องหาที่เรือจากดาวเทียม เอคโคซาวเดอร์และวิทยุสื่อสาร แต่เรือขนาดต่ำกว่า 18 ม. ส่วนใหญ่มีเพียงวิทยุสื่อสาร
เครื่องมืออวน ชนิดของเครื่องมืออวนที่ใช้กับอวนลากแผ่นตะเฆ่ จำแนกได้ 4 ชนิด ตามชนิดของสัตว์น้ำที่เป็นเป้าหมายหลัก คือ อวนลากปลา อวนลากกุ้ง อวนลากเคยและอวนลากแมงกระพรุน โดยมีข้อแตกต่างกันตรงที่การเลือกใช้ขนาดตาอวน จำนวนตาอวน ชนิดเนื้ออวน และการประกอบคร่าวล่าง ดังนี้
          อวนลากปลา ส่วนใหญ่จะพบเฉพาะในเรือขนาดใหญ่กว่า 14 ม. ขึ้นไป ลักษณะแบบแปลนอวนคล้ายกับอวนลากคู่ เพราะใช้จับสัตว์น้ำเป้าหมายหลักเหมือนกัน ปีกอวนและปากอวนใช้ขนาดตา 80-180 มม. ชิ้นที่ถัดมาขนาดตาเล็กกว่าตามลำดับได้แก่ขนาด 120, 100, 80, 60 และ 40 มม. ก้นถุงนิยมใช้ 20 หรือ 25 มม. การประกอบคร่าวล่างของอวนลากปลาเหมือนกับอวนลากคู่ กล่าวคือ มีลูกกลิ้งไม้และยางเนื้ออวนที่ใช้เป็นเนื้ออวนโปลีเอทธีลีนขนาดเบอร์ 380/15-700/21 ความยาวคร่าวบนประมาณ 28-40 ม. คร่าวล่าง 30-40 ม. ความยาวตัวอวนจากปลายปีกถึงก้นถุง 40-50 ม. สายลากใช้เชือกแต่เรือขนาดใหญ่นิยมใช้ลวดสลิง ความยาว 200-400 ม.
          อวนลากกุ้ง เรือขนาด 6-18 ม.ใช้กันมากที่สุด มีขนาดตาอวนและขนาดเส้นด้ายเล็กกว่าอวนลากปลา บางรายใช้ขนาดตา 60,50 หรือ 40 มม. ที่อวนปีกและปากอวน แต่เรือขนาดเล็กกว่า 14 ม. นิยมใช้ขนาดตา 35, 30 หรือ 25 มม. ส่วนก้นถุงใช้เท่ากัน คือ 20 หรือ 25 มม. การประกอบคร่าวล่างหน้าปากอวนใช้เฉพาะโซ่ไม่มีลูกกลิ้งไม้ หรือยางเหมือนอวนลากปลา ความยาวคร่าวบนรอบปากอวน 14-29 ม. และคร่าวล่าง 14-28 ม. ความยาวอวนจากปลายปีกถึงก้นถุง 19-32 ม. ชนิดเนื้ออวนเป็นอวนโปลีเอทธีลีนขนาดเบอร์ 380/6-380/15 สายลากเป็นเชือกความยาว 100-400 ม.
          อวนลากเคย อวนลากชนิดนี้พบในเรือขนาดไม่เกิน 14 ม. ในเขตจังหวัดนครศรีธรรมราช และสงขลา ปกติใช้อวนลากกุ้ง แต่เปลี่ยนมาใช้อวนลากเคยประมาณ 2 เดือน ลักษณะเครื่องมืออวนเหมือนกับอวนลากกุ้ง แต่ใช้เนื้ออวนไนล่อนชนิดไม่มีปมขนาดตา 6-7 มม. ประกอบเป็นอวนลากเคย ก้นถุงใช้อวนมุ้งพลาสติก ขนาดตา 2 มม. และหุ้มด้วยอวนโปลีเอทธีลีน ขนาดตา 20 มม. ความยาวอวนจากปลายปีกถึงก้นถุง 17-20 ม. สายลากเป็นเชือกยาว 100-150 ม.
         อวนลากแมงกระพรุน อวนลากชนิดนี้ยังใช้กันน้อย เช่นกัน เรือมีขนาด 10-16 ม. เป็นเรือ ในเขตจังหวัดระยอง และจันทบุรี ส่วนใหญ่ดัดแปลงแก้ไขจากอวนลากกุ้ง หรืออวนลากปลาที่ใช้อยู่โดยเปลี่ยนเฉพาะ ส่วนที่เป็นก้นถุง ซึ่งเดิมใช้ขนาดตา 20 หรือ 25 มม. เป็นขนาดตา 90 มม. รวมทั้งเพิ่มความยาวก้นถุงให้มากขึ้นเป็น 20 ม. เพื่อให้บรรจุแมงกระพรุนได้มากถ้าปากอวนสูงไม่มากพอจะเสริมทุ่นที่เป็นถังน้ำพลาสติกขนาด 40-60 ลิตร จำนวน 1 ใบ บริเวณกึ่งกลางปากอวน ชนิดของเนื้ออวนเป็นอวนโปลีเอทธีลีน ขนาดเบอร์ 380/12-700/80 ความยาวคร่าวบนรอบปากอวน 17-24 ม. และคร่าวล่าง 18-25 ม.ความยาวอวนจากปลายปีกถึงก้นถุง 40-45 ม.สายลากเป็นเชือกยาว 40-60 ม.

          วิธีทำการประมง อวนลากแผ่นตะเฆ่ทุกชนิดมีวิธีปล่อยอวน และกู้อวนคล้ายกัน กล่าวคือ ให้เรือเดินหน้าช้าๆ ส่วนที่เป็นก้นถุงจะถูกปล่อยลงน้ำก่อน ตามด้วยส่วนต่างๆ ของตัวอวน และตามด้วยแผ่นตะเฆ่ และสายลาก ตามลำดับ เมื่อแผ่นตะเฆ่ลงน้ำแล้วจะเร่งความเร็วเรือเพิ่มขึ้นจนแผ่นตะเฆ่เริ่มต้านน้ำและเบนออกเต็มที่ จากนั้นทยอยปล่อยสายลากต่อไป โดยพยายามรักษาให้ระยะของสายลากทั้งสองที่ลงน้ำเท่ากัน จนกระทั่งแผ่นตะเฆ่สัมผัสพื้นทะเล สายลากจะถูกปล่อยลงน้ำอีกเล็กน้อยจนได้ระยะที่ต้องการหรือประมาณ 5-10 เท่าของความลึกน้ำ เสร็จแล้วตรึงสายลากทั้งสองเส้นไว้กับเรือทำการลากจนกว่าจะถึงเวลากู้อวน วิธีกู้อวน เริ่มจากกว้านสายลากขึ้นมาก่อน ตามด้วยแผ่นตะเฆ่และแขวนแผ่นตะเฆ่ไว้ท้ายเรือ จากนั้นกู้อวนต่อจนกระทั่งสามารถนำก้นถุงขึ้นมาบนเรือได้ เทสัตว์น้ำออกจากก้นถุงแล้วเตรียมอวนเพื่อทำการลากใหม่ต่อไปสำหรับเวลาทำการประมงและแหล่งทำการประมงของอวนลากแผ่นตะเฆ่ทั้งสี่ชนิดมีดังนี้
          อวนลากปลา ส่วนใหญ่ทำประมงในเวลากลางวันตั้งแต่เช้ามืดถึงพระอาทิตย์ตกดิน ปกติลงอวนนานครั้งละ 3-5 ชม. บางครั้ง 6 ชม. จำนวนวันทำการประมงส่วนใหญ่ 7-25 วันต่อเที่ยว แหล่งทำการประมงน้ำลึก 5-60 ม. หรือมากกว่า
          อวนลากกุ้ง ส่วนใหญ่ทำประมงในเวลากลางคืน เนื่องจากจับกุ้งขนาดเล็กได้ผลดีกว่าเวลากลางวัน แต่จะพบทำการประมงในเวลากลางวันเป็นครั้งคราว โดยเฉพาะช่วงที่มีกุ้งแชบ๊วยขนาดใหญ่ชุกชุม ปกติลงอวน 3-5 ชม./ครั้ง ส่วนใหญ่ทำการประมงคืนเดียวและกลับเข้าฝั่งในตอนเช้า แหล่งทำการประมงน้ำลึก 5-30 ม.
          อวนลากเคย ทำประมงเฉพาะเวลากลางวัน โดยสังเกตุสีของน้ำทะเลที่มีฝูงเคย ซึ่งต่างไปจากบริเวณใกล้เคียงเมื่อพบฝูงเคยแล้วจึงเริ่มปล่อยอวนลาก โดยลากวนเวียนเป็นวงกลมลงอวน 2-3 ชม./ครั้ง แหล่งทำการประมงน้ำลึก 4-6 ม.
          อวนลากแมงกระพรุน ทำประมงเฉพาะเวลากลางวันในรอบวันกู้อวนครั้งเดียวแล้วแล่นกลับเข้าฝั่งแหล่งทำการประมงน้ำลึกตั้งแต่ 6-18 ม.
สัตว์น้ำส่วนใหญ่ที่จับได้ สัตว์น้ำที่จับได้จากอวนลากปลาส่วนใหญ่ได้แก่ ปลาทู ปลาลัง ปลาสีกุน ปลาอินทรีจุด ปลาจวด ปลากุเรา ปลาทรายแดง ปลาปากคม ปลาตาหวาน ปูม้า ปลาเศรษฐกิจขนาดเล็กชนิดต่างๆ และปลาเบ็ด อวนลากกุ้ง ส่วนใหญ่ได้ กุ้งหิน กุ้งทราย กุ้งตาแฉะ กุ้งโอคัก กุ้งเหลืองหางฟ้า กุ้งแชบ๊วย กุ้งกุลาดำ ปลาเห็ดโคน ปลาหนวดฤาษี หมึกสาย หมึกกระดอง ปูม้า ปลาเบ็ดเป็นต้น อวนลากเคยส่วนใหญ่จะได้เคยร้อยละ 95 นอกนั้นเป็น ลูกกุ้ง ลูกปู และ ลูกปลาชายฝั่ง อวนลากแมงกระพรุนจับได้เฉพาะแมงกระพรุน