ปลากะตัก

                ปลากะตักเป็นปลาผิวน้ำขนาดเล็ก มีช่วงอายุสั้นไม่เกิน 3 ปี  เป็นอาหารของปลาใหญ่อื่นๆ จัดอยู่ในครอบครัว Engraulidae ปลากะตักที่พบทั่วโลกมีอยู่ 18 ชนิด สำหรับประเทศไทย ทศพร (2528) รายงานว่า พบปลากะตักในน่านน้ำไทย 11 ชนิด มีชื่อเรียกแตกต่างกันหลายชื่อ (เพิ่มศักดิ์, 2548)
ชื่อไทย   :  ปลากะตัก / ไส้ตัน / ปลาหัวอ่อน / ปลาจิ้งจั๊ง / ปลามะลิ / ปลายู่เกี้ย / ปลาเก๋ย / ปลากล้วย
ชื่อสามัญ   :   Anchovy (Fish sauce)   
ชื่อวิทยาศาสตร์  :      Encrasicholina sp.
                                   Stolephorus sp.   

รูปที่  1

                รูปร่างลักษณะ  :  เป็นปลาผิวน้ำขนาดเล็ก อาศัยอยู่รวมกันเป็นฝูง ลำตัวเรียวยาว แบนข้างมีสันหนามที่ท้อง ขากรรไกรบนยาวเลยหลังตา ครีบหลังตอนเดียว ครีบหางเว้าลึก มีแถบสีเงินพาดผ่านในแนวยาวของลำตัว

ถิ่นอาศัย  :  แพร่กระจายอยู่ทั่วไปบริเวณอ่าว  ไทยและบริเวณห่างฝั่งประมาณ 10-20 ไมล์
ตามบริเวณชายฝั่งและหมู่เกาะต่างๆ ทั้งในน่านน้ำไทยและในเขตอินโด-แปซิฟิก
อาหาร  :  กินพวกแพลงค์ตอน ทั้งชนิดที่เป็นพืชและชนิดที่เป็นสัตว์ เช่น ปลา ลูกกุ้งและเคย ในกรณีของแพลงก์ตอนชนิดที่เป็นพืช ได้แก่ ไดอะตอม (Diatom) ส่วนแพลงตอนสัตว์ ได้แก่ เศษชิ้นส่วนของสัตว์ชนิดที่มีระยางค์เป็นปล้องๆ (Crustacean) ,โคพีพอด (Copepod) ,ไข่ของปู และไข่ของหอยสองฝา เป็นต้น
ขนาด  :  มีความยาวประมาณ 3-10 เซนติเมตร
ประโยชน์   : นิยมใช้เป็นวัตถุดิบหลักในการทำน้ำปลาชั้นดี บูดู และปลาป่น เป็นต้น นอกจากนี้ปลากะตักยังนิยมนำมาแปรรูปเป็นปลาตากแห้ง หรือปลาต้มตากแห้งก็ได้ หรือเป็นที่รู้จักในนามของปลาไส้ตันตากแห้งหรือปลาฉิ้งฉ้าง เพราะเป็นปลาที่มีคุณค่าทางด้านโภชนาการสูง สามารถจำหน่ายทั้งในประเทศและต่างประเทศ  

รูปที่  2

รูปที่  3

รูปที่  4

รูปที่  5

ที่มา   รูปที่ 1      http://images.google.co.th/ darwin.zoology.gla.ac.uk
         รูปที่  2-3   http://www.school.net.th/library/webcontest2003/100team/dlss022/katak/katak.htm
         เพิ่มศักดิ์  เพิงมาก. 2548. การประมงปลากะตักในจังหวัดสตูลปี 2541-2543. เอกสารวิชาการฉบับที่ 11/2548. สำนักวิจัยและพัฒนาประมงทะเล, กรมประมง. 43 หน้า.