ในท้องทะเลไทยมีปูที่อาศัยอยู่รวมกันมากกว่า 300 ชนิด  มีทั้งชนิดที่ว่ายน้ำได้และชนิดที่ไม่ว่ายน้ำ บางชนิดขุดรู ซ่อนตัวอยู่ในซอกหินหรือเกาะตามก้อนหิน เสาสะพานท่าเทียบเรือ และตามรากไม้บริเวณป่าชายเลน ขนาดของปูแต่ละชนิดมีความแตกต่างกันตั้งแต่ประมาณครึ่งเซนติเมตรจนถึงขนาด 30 เซนติเมตร หลายชนิดนำมาบริโภคเป็นอาหารได้แก่ ปูม้า ปูทะเล เป็นต้น
                ลำตัวแบ่งออกได้เป็นสองส่วนใหญ่ คือ ส่วนหัวที่เชื่อมรวมกับอก (cephalothorax) และมีกระดองเป็นเปลือกหุ้มคลุมอยู่ทางด้านบน อีกส่วนหนึ่งคือ ส่วนท้อง (abdomen) พับแนบติดกับลำตัวทางด้านล่างมักเรียกกันทั่วไปว่า จับปิ้ง ในตัวผู้มีลักษณะเป็นรูปสามเหลี่ยมแคบ  ส่วนในตัวเมียแผ่กว้างออกเป็นรูปโค้งกลม ด้วยเหตุนี้การพิจารณาความแตกต่างระหว่างเพศผู้กับเพศเมียจึงสังเกตได้จากส่วนท้องหรือจับปิ้งนี้เอง
                ปูมีขาเดินอยู่ 5 คู่ คู่แรกเปลี่ยนแปลงไปเป็นก้ามใหญ่ ใช้สำหรับจับเหยื่อ ป้องกันตัว และตัวผู้ใช้จับตัวเมียขณะผสมพันธุ์ขาเดินคู่ที่ 2-4 มักมีปลายแหลมใช้สำหรับคลานหรือเดิน ส่วนคู่สุดท้ายในปูทะเลแบนเป็นกรรเชียงช่วยในการว่ายน้ำ
                ปูทะเลหายใจโดยใช้เหงือกซึ่งมีลักษณะคล้ายฟองน้ำ ซึ่งเห็นได้ชัดเจนเมื่อเปิดกระดองปูออก ชาวบ้านมักเรียกอวัยวะที่ใช้หายใจนี้ว่า “นมปู” บางครั้งเราอาจพบเพรียงคอห่านสีส้มขนาดเล็กเกาะอยู่บนเหงือกปูนี้ด้วย
                ปูทะเลมีไข่ชุก ในช่วงเดือนตุลาคม-ธันวาคม ซึ่งช่วงฤดูผสมพันธุ์ ก่อนการผสมพันธุ์กัน ตัวผู้จะอุ้มตัวเมียเอาไว้เพื่อรอให้ตัวเมียลอกคราบ แล้วตัวผู้จึงผสม หลังจากที่ผสมกันแล้วตัวเมียจะปล่อยไข่ออกมาอุ้งไว้ที่จับปิ้ง โดยใช้ระยางค์ของส่วนท้องโอบพยุงไข่เอาไว้ ไข่ระยะแรกจะมีสีเหลืองอ่อนและค่อยๆ เปลี่ยนเป็นสีเข้มขึ้น จนเป็นสีส้มและสีน้ำตาลตามลำดับ  หลังจากนั้นไข่จึงฟักเป็นตัวอ่อนระยะซูเอี้ย (zoea) ดำรงชีวิตเป็นแพลงค์ตอนล่องลอยไปในน้ำทะเล แล้วลอกคราบเปลี่ยนแปลงรูปร่างเป็นตัวอ่อนเมกะลอป (megalop) ซึ่งจะจมลงสู่พื้นทะเล เปลี่ยนแปลงรูปร่างเป็นตัวปูขนาดเล็กต่อไป
                ปูทะเลมีอยู่ 3 พันธุ์ด้วยกันคือ ปูดำ  ปูขาว  และปูเขียว แต่ละพันธุ์มีความแตกต่างกันด้านสีและสภาพถิ่นอาศัย  โดยปูดำมีสีน้ำตาลแดงปนดำ ชอบอาศัยอยู่ตามป่าชายเลน  ส่วนปูขาวและปูเขียวมักชอบอาศัยอยู่นอกเขตป่าชายเลน หรืออยู่ตามพื้นทะเลทั่วไป อย่างไรก็ตามนักอนุกรมวิธานถือว่า ปูทะเลทั้ง 3 พันธุ์ดังกล่าวเป็นปูชนิดเดียวกัน คือ Scylla  serrata

                ที่มา : สุรินทร์  มัจฉาชีพ. 2540. เรื่องน่ารู้เกี่ยวกับสัตว์ทะเล. สำนักพิมพ์แพร่พิทยา, กรุงเทพฯ. 152 หน้า.