กระเบน (Stingray) จัดอยู่ใน order Rajiformes และอยู่ใน family Dasyatidae มีลักษณะลำตัวแบนลง (Depress) รูปร่างกลม, รูปไข่ หรือรูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ส่วนหัวของกระเบนอยู่รวมกับส่วนลำตัวโดยมีปากและช่องเปิดเหงือกอยู่ทางด้านล่าง และมีตาอยู่ทางด้านบนของลำตัว ครีบหูขยายขนาดเชื่อมติดกับลำตัว แลดูคล้ายปีกที่โบกพลิ้วไปเวลาว่ายน้ำ ส่วนหางของกระเบนยาวคล้ายแส้ ไม่มีครีบหาง มีหนามแหลมคมโผล่ยื่นมาจากหาง 1-4 อัน และสามารถยาวได้ถึง 37 ซม. ที่บริเวณโคนหนามมีต่อมพิษ ในบางชนิดมีเยื่อผิวหนังเป็นแนวยาวต่ำกว่าบริเวณหนามลงไป กระเบนส่วนมากมีลำตัวด้านบนสีเทา, สีน้ำตาล หรือค่อนข้างเขียว บางชนิดมีจุด, วงแหวน หรือลายตาข่ายบนลำตัว และส่วนมากจะมีปุ่มแหลมหรือตุ่มแข็งบริเวณกลางลำตัว
กระเบนมีความสามารถในการปรับตัวสูงทำให้สามารถพบได้ทั้งในทะเล น้ำกร่อยและน้ำจืด ในเขตร้อนทั่วโลก มีไม่กี่ชนิดที่พบในเขตหนาว โดยส่วนมากมีการแพร่กระจายตามแนวชายฝั่ง อาศัยและหากินอยู่บริเวณท้องพื้นน้ำ ในบางครั้งจะฝั่งตัวอยู่ในทรายโผล่มาเพียงส่วนตาและส่วนหาง
โดยทั่วไปกระเบนจะไม่ทำอันตรายหรือรุกรานใคร เมื่อเจอศัตรูก็จะว่ายหนีไปทางอื่น แต่ถ้าถูกโจมตีโดยผู้ล่ามันจะใช้หนามที่หางในการป้องกันตัว แต่มักใช้ไม่ได้ผลเมื่อเจอผู้ล่าอย่างปลาฉลาม มีบ่อยครั้งที่หนามหักจากการต่อสู้แต่ก็ไม่เป็นอันตรายต่อกระเบนมากหนักและสามารถงอกใหม่ได้ กระเบนจะกินพวกหอย ปู กุ้ง และปลาขนาดเล็ก เป็นอาหาร ซึ่งมันจะมีปากและฟันที่แข็งแรงสามารถบดเปลือกหอยได้ จากการที่กระเบนมีตาอยู่ด้านบนแต่ปากอยู่ด้านล่างทำให้มันไม่สามารถมองเห็นเยื่อได้เวลาจะกิน มันจึงมีอวัยวะรับกลิ่นและอวัยวะรับคลื่นไฟฟ้าในการบอกตำแหน่งเยื่อ
กระเบนเป็นสัตว์ที่ออกลูกเป็นตัว โดยมีการสืบพันธุ์ในฤดูหนาว ตัวผู้จะว่ายน้ำตามประกบตัวเมียอย่างใกล้ชิดและมักกัดบริเวณขอบลำตัวของเพศเมีย เมื่อจะผสมพันธุ์ตัวผู้จะว่ายไปอยู่ด้านบนแล้วปล่อยน้ำเชื้อเข้าสู่ตัวเมีย โดยส่วนมากกระเบนจะออกลูกคราวละ 5-10 ตัว
กระเบนมีอยู่ทั้งหมด 8 สกุล ประมาณ 70 ชนิด บางชนิดพบในน้ำกร่อย บางชนิดสามารถปรับตัวเข้ามาอาศัยในน้ำจืด แต่ที่พบในทะเลของประเทศไทยมีอยู่ 21 ชนิด ได้แก่ Dasyatis kuhlii, Himantura chaophraya, H. fai, H. gerrardi, H. jenkinsii, H. uarnacoides, H. uarnak, H. undulate, H. walga, Pastinachus sephen, Taeniura lymma, Taeniura meyeni, Urogymnus asperrimus, D. akajei, D. bennetti, D. microps, D. zugei, H. imbricate, H. marginata, H. oxyrhynchus, H. signifier
|