เครื่องหมายรับรองมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหาร หรือ เครื่องหมายรับรอง “Q”
ความหมาย
Q มาจากคำว่า Quality หมายถึง เครื่องหมายรับรองมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหาร ที่หน่วยงานในกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ใช้ในการให้การรับรอง ระบบหรือสินค้าเกษตรและอาหารเพื่อแสดงถึงความมีคุณภาพตามมาตรฐาน และมีความปลอดภัย
ความเป็นมา
สืบเนื่องจากคณะกรรมการมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ ได้มีมติในการประชุมครั้งที่ 3/2546 วันที่ 29 กรกฎาคม 2546 ให้หน่วยงานในกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ใช้เครื่องหมายรับรองมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารให้เป็นเครื่องหมาย เดียวกัน คือ เครื่องหมาย "Q" เพื่อลดความซ้ำซ้อนในการใช้เครื่องหมายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ดังนั้นหน่วยงานในกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้มีการจัดทำบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) เรื่อง การใช้เครื่องหมายรับรองมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารโดยมีการลงนามวันที่ 26 กันยายน 2546 ร่วมกัน 8 หน่วยงาน ได้แก่ กรมวิชาการเกษตร กรมประมง กรมปศุสัตว์ กรมส่งเสริมการเกษตร กรมส่งเสริมสหกรณ์กรมพัฒนาที่ดิน องค์การตลาดเพื่อเกษตรกร และสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ เพื่อให้มีการนำเครื่องหมายรับรอง “Q” ไปใช้ในแนวทางเดียวกัน โดยให้การรับรองตั้งแต่ระดับ ไร่นาจนถึงผู้บริโภค (From Farm to Table)
ประโยชน์ของเครื่องหมายรับรอง "Q"
1. เพื่อให้ผู้บริโภคได้รับสินค้าที่มีคุณภาพตามมาตรฐานและมีความปลอดภัย
2. เพื่อให้ผู้บริโภคทั้งภายในประเทศและประเทศคู่ค้าเกิดความเชื่อมั่นในระบบการผลิต
และผลิตภัณฑ์สินค้าเกษตรและอาหาร
3. สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ ในกรณีที่มีการปลอมแปลงเอกสารใบรับรองหรือ
กรณีตรวจพบสินค้ามีปัญหาด้านคุณภาพที่ไม่เป็นตามมาตรฐาน

วิธีดำเนินการ
สินค้าเกษตรและอาหารหรือเครื่องหมายรับรอง “Q” ลายเส้นรูปตัว Q สีเขียวเข้ม หางตัว Q เป็นสีธงชาติ รอบนอกตัว Q ล้อมด้วยข้อความสีดำ ด้านบนแสดงชื่อ “กระทรวงเกษตรและสหกรณ์” ด้านล่างแสดงรหัสหน่วยงานรับรอง ประเภทการรับรอง มาตรฐานที่ให้การรับรอง รหัสมาตรฐาน ผู้ประกอบการ/ฟาร์ม/บริษัทที่ได้รับการรับรอง และชื่อ/ชนิด/ประเภทสินค้าที่นำมาขอการรับรองมาตรฐาน

ประเภทของการับรอง
1. การรับรองสินค้า (Product Certificate) หมายถึง การตรวจสอบให้การรับรองสินค้า ที่เป็น ผลิตภัณฑ์สุดท้ายโดยมีการสุ่มตัวอย่าง การสดสอบ และการตรวจสอบว่าสินค้ามีคุณลักษณะทางด้านคุณภาพและ ความปลอดภัยเป็นไปตามมาตรฐานสินค้าที่ให้การรับรอง ในขณะเดียวกันมีการตรวจประเมินระบบการผลิตหรือ กระบวนการผลิตว่าผู้ผลิตมีความสามารถในการรักษาคุณภาพและความปลอดภัยของสินค้าที่ผลิตอยางสม่ำเสมอ ได้ตามมาตาฐานสินค้า และหน่วยรับรองที่จะให้การรับรองสินค้ามีการจัดระบบมาตรฐาน ISO/IEC Guide 65:1996 เช่น เนื้อหมูอนามัย, ผักผลไม้สดปลอดภัย, กุ้งกุลาดำแช่เยือกแข็ง ซึ่งสามารถแสดงเครื่องหมายรับรอง “Q” ไว้ที่ฉลาก สิ่งบรรจุ หีบห่อ สิ่งห่อหุ้ม สิ่งผูกมัด หรือบนสินค้าได้
2. การรับรองระบบ ( System Certification) หมายถึง การตรวจประเมินให้การรับรองระบบการผลิตโดยครอบคลุมกระบวนการผลิตสินค้าเกษตร และอาหารให้ได้มาตรฐานที่ใช้ในการรับรอง เช่น CoC, GAP, GMP, HACCP เป็นต้น ซึ่งไม่สามารถแสดง เครื่องหมายรับรอง “Q” ที่ตัวสินค้า แต่ให้แสดงที่ส่วนอื่น เช่น เอกสารรับรอง ประกาศนียบัตร เอกสารการโฆษณาเผยแพร่ โดยหน่วยรับรองที่ให้การรับรองระบบ มีการจัดระบบมาตรฐาน ISO/IEC Guide 62 : 1996

วิธีการแสดงเครื่องหมายรับรองมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารหรือเครื่องหมายรับรอง "Q"
1. เครื่องหมายรับรองสินค้า ให้แสดงไว้ที่ฉลาก สิ่งบรรจุ หีบห่อ สิ่งห่อหุ้ม สิ่งผูกมัด หรือบนสินค้า
2. เครื่องหมายรับรองระบบ ให้แสดงบนเอกสารการรับรอง ประกาศนียบัตร เอกสารการโฆษณาเผยแพร่
โดยไม่ให้แสดงที่ตัวสินค้า
3. การแสดงเครื่องหมายรับรองสินค้าที่มีขอบข่ายการรับรองเฉพาะประเภทการรับรอง หรือชนิดสินค้า
ที่จำเป็นต้องสื่อให้ผู้บริโภคทราบ เช่น การรับรองสินค้าเกษตรอินทรีย์ เป็นต้น ให้ระบุข้อความแสดง
ขอบข่ายการรับรองประกอบการแสดงเครื่องหมาย
4. การแสดงเครื่องหมาย ให้ปฏิบัติตามกฎหมาย ประกาศ ระเบียบที่เกี่ยวข้อง


คุณสมบัติผู้ขอใช้ Q Mark ในผลิตภัณฑ์ประมง

1. ฟาร์มเพาะเลี้ยงกุ้งทะเล
ได้มาตรฐานฟาร์ม COC ตามระเบียบและวิธีปฏิบัติในการตรวจรับรองฟาร์มเลี้ยงกุ้งทะเลตามมาตรฐาน
CoC พ.ศ. 2546

2. ผู้ซื้อ ผู้ขาย (Broker, Distributor, Supplier )
ผ่านการรับรองว่าเป็นผู้ซื้อผู้ขายที่มีการดูแลสัตว์น้ำหลังการจับอย่างมีคุณภาพ และอยู่ในบัญชีรายชื่อ
ที่ได้รับการรับรองจากกรมประมง

3. โรงงาน
3.1 ผ่านมาตรฐาน HACCP และมีระบบการควบคุมการใช้ Q Mark เฉพาะกุ้งจากฟาร์ม CoC เท่านั้น
3.2 ใช้วัตถุดิบจากฟาร์ม CoC ที่ได้รับการรับรองตามข้อ 1.
3.3 ใช้วัตถุดิบจากผู้ซื้อ ผู้ขาย ที่ได้รับการรับรองตามข้อ 2.


สถานที่ติดต่อขอการรับรอง
การรับรองระบบการผลิตสัตว์น้ำจืด ติดต่อ โทร. 0 2579 8203
การรับรองระบบการผลิตสัตว์น้ำชายฝั่ง ติดต่อ โทร. 0 2561 4679
การรับรองผลิตภัณฑ์ ติดต่อ โทร. 0 2558 0150-5