สาระน่ารู้
มารู้จักปลาสวยงามกันเถอะ   คุณรู้จัก "หมอ...หวงหอย" รึยัง

 

คุณรู้จัก  “หมอ...หวงหอย”  หรือยัง ?
Have you known (Shell Dwelling  Cichlids)  yet ?
โดย
อรุณี  รอดลอย
หัวหน้ากลุ่มงานวิจัยสัตว์น้ำสวยงาม  สถาบันวิจัยสัตว์น้ำสวยงามและพรรณไม้น้ำ
สำนักวิจัยและพัฒนาประมงน้ำจืด  กรมประมง

เป็นอย่างไรกันบ้างคะ งานประมงน้อมเกล้าปีนี้  เป็นครั้งที่ 20 แล้ว แต่ก็ยังเป็นงานที่คงความขลัง(แม้จะไม่ต้องเดินผ่านบู้ธท่านจตุคาม ฯ  เหมือนงานประมงน้อมเกล้าครั้งที่แล้ว)  ดูจากผู้คนที่หลั่งไหลกันมาจนตั๋วพิมพ์ไม่ทัน...น่าจะปลื้มกันทั้งผู้จัดและผู้เข้าชมงานนะคะ...
ปีนี้ไฮไลท์ของงานคืออะไร..? บางท่านบอกว่า ฉลามกินคนเจ๋งสุด   บางท่านบอกว่ากุ้งการ์ตูน(กุ้งน้อยแอนิเมชั่น) น่ารักอะไรเช่นนี้..........บางท่านชอบของแปลก  บอกว่าชอบชิมอาหารจากปลาซัคเกอร์...ก็ว่ากันไป   แต่สำหรับดิฉันแล้ว อะไร ๆ ก็สู้ หมอ...หวงหอย  ของดิฉันไปไม่ได้....เพราะหลายท่านที่ตั้งใจมาชม บอกดิฉันว่า เข้าชม หมอ...หวงหอย ในอุโมงค์ปลาสวยงามปีนี้แล้ว ได้ทั้งความรู้และความเพลิดเพลินจากความน่ารักของปลาหมอตัวน้อย ๆ ที่มิยินยอมให้ผู้ใดเข้าใกล้ ๆ หอยของเธอ...เพราะอะไรนั้น  ติดตามกันต่อไป...
ต้องขอบอกก่อนว่ากว่าจะมาเป็น หมอ...หวงหอย  นั้น เริ่มมาจากดิฉันมีโอกาสไปเยี่ยมชมฟาร์มปลาหมอสีของคุณกอล์ฟ (พรรษา ศะศิสมิต) แห่ง Dr. Fish Farm ที่จังหวัดอ่างทองเมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา และที่นี่ดิฉันได้เกิดปิ๊งเข้ากับปลาหมอหอยตัวจิ๋ว ถึงได้เจรจาทาบทาม(กึ่งขอร้อง) ว่าขอนำมาโชว์ในงานประมงน้อมเกล้าฯ คุณกอล์ฟก็ตกลงในทันทีทันใด(เพราะเราไม่ให้เวลาเค้าคิดมาก..เดี๋ยวอด)
เมื่อรู้ว่าได้ปลาหมอหอยมาโชว์แน่ ๆ ดิฉันก็กลับมาและใช้สมองอันปลอดโปร่งคิดหาชื่อหัวข้อนิทรรศการ และก็คิดออกมา(ได้ยังไงก็ไม่รู้) ว่างานนี้ต้องให้ชื่อว่า คุณหมอ...หวงหอย คิดได้แล้วรีบประกาศให้เพื่อนพ้องได้รู้กันทั่วถึงไอเดียอันแสนเริด !! ซึ่งร้อยละ  98.5  เห็นด้วย  ดิฉันถือว่าผ่าน แต่...สุดท้ายพี่ ๆ หลายท่านมาประท้วงค่ะ สุดท้ายท่านผอ.ศูนย์ฯ กาญจนบุรี บอกว่าขอตัดคำว่า “คุณ”  ออก  เหลือแต่คำว่า หมอ...หวงหอย เหตุผลก็คือ งานประมงน้อมเกล้าฯ เราจัดร่วมกับศิริราชพยาบาล พี่ ๆ เกรงกันว่าเหล่าคุณหมอและคุณพยาบาลจะยกพวกประท้วงเอา...O.K. ค่ะ...เปลี่ยนได้ค่ะ...แหม
ในที่สุด “อุโมงค์ปลาสวยงาม” ของเรา ก็มีปลาหมอหอยมาโชว์เรียกผู้คนมาชมความน่ารักและความแปลก... เอาล่ะ เรามาทำความรู้จักกันดีกว่าว่าทำไมเราจึงต้องใช้คำว่า หมอ...หวงหอย ใครยังไม่ได้เข้าชมอุโมงค์ปลาสวยงามปีนี้ ขยับมาใกล้ ๆ จะเล่าให้ฟัง...
                                ปลาหมอหอย  (Shell Dwelling  Cichlids)  เป็นปลาที่อาศัยในทะเลสาบ Tanganyika ทวีปอัฟริกาใต้ เป็นปลาที่มีพฤติกรรมชอบอาศัยอยู่ในเปลือกหอยเปล่า ในธรรมชาติปลาหมอหอยมักชอบอาศัยในเปลือกหอยเปล่าของหอย Neothauma tanganicensis  มันมีนิสัยซื่อสัตว์และจงรักภักดีกับคู่ของมัน   มันมีนิสัยที่คอยห่วงที่อยู่อาศัยของมัน  เมื่อมีอันตรายเข้ามาใกล้ปลาหมอหอยจะเข้าไปหลบชั้นในสุดของเปลือกหอย  และเมื่อปลาหมอหอยทั้งเพศผู้และเพศเมียพร้อมที่จะผสมพันธุ์  มันจะจับคู่กันและช่วยกันทำความสะอาดเปลือกหอยและรอบ ๆ บริเวณเปลือกหอย  เมื่อถึงเวลาวางไข่มันจะเข้าไปวางไข่อยู่ในเปลือกหอยและคอยเลี้ยงลูกอยู่ในเปลือกหอยจนลูกอายุได้ประมาณ  1  เดือนจึงออกจากเปลือกหอย  ในระหว่างที่เฝ้าไข่หรือเลี้ยงลูก ปลาหมอหอยจะคอยว่ายวนเวียนอยู่บริเวณหอยที่อาศัยอยู่ (หรือที่เค้าคิดว่าเป็นเรือนหอของเค้า) ไม่ให้ปลาตัวอื่นมาใกล้  ถ้าปลาตัวไหนว่ายมาใกล้ ๆ มันจะไล่ไปทันที  พฤติกรรมดังกล่าวจึงเสมือนกับว่ามันหวงหอยของมันมาก จึงเป็นที่มาของคำว่า หมอ...หวงหอย  เอาล่ะ ได้รู้ที่มาที่ไปแล้ว มารู้จักชนิดของปลาหมอหอยกันบ้างดีกว่า

ชนิดปลาหมอหอยที่จัดแสดงในอุโมงค์ปลาสวยงาม

AL711.BMP

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Lamprologus ocellatus "Orange"
ขนาด: ตัวผู้ประมาณ 5 ซม. ตัวเมีย 4 ซม.
อาหาร: ในธรรมชาติกินแพลงตอนพืชและสัตว์
การผสมพันธุ์: วางไข่ติดกับเปลือกหอย

AL48.BMP

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Lamprologus meleagris
ขนาด: ตัวผู้ประมาณ 5 ซม. ตัวเมีย 4 ซม.
อาหาร: ในธรรมชาติกินแพลงตอนพืชและสัตว์
การผสมพันธุ์: วางไข่ติดกับเปลือกหอย

AL66.BMP

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Neolamprologus brevis "Sunspot"
ขนาด: ตัวผู้ประมาณ 5 ซม. ตัวเมีย 4 ซม.
อาหาร: ในธรรมชาติกินแพลงตอนพืชและสัตว์
การผสมพันธุ์: วางไข่ติดกับเปลือกหอย

AL101.BMP

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Neolamprologus similis
ขนาด: ตัวผู้ประมาณ 5 ซม. ตัวเมีย 4 ซม.
อาหาร: ในธรรมชาติกินแพลงตอนพืชและสัตว์
การผสมพันธุ์: วางไข่ติดกับเปลือกหอย

AL65.BMP

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Neolamprologus boulengeri
ขนาด: ตัวผู้ประมาณ 5 ซม. ตัวเมีย 4 ซม.
อาหาร: ในธรรมชาติกินแพลงตอนพืชและสัตว์
การผสมพันธุ์: วางไข่ติดกับเปลือกหอย

AL264.BMP

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Altolamprologus compressiceps
ขนาด: ตัวผู้ประมาณ 15 ซม. ตัวเมีย 7-10 ซม.
อาหาร: ในธรรมชาติกินสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก รวมทั้งปลาขนาดเล็กและกุ้ง
การผสมพันธุ์: ฤดูผสมพันธุ์ ปลาจะแสดงอาการหวงถิ่นที่อาศัยอยู่ ตัวเมียจะไปอยู่ในเปลือกหอย ตัวผู้จะรออยู่ข้างนอก เมื่อตัวเมียวางไข่วางไข่ติดกับเปลือกหอยแล้ว ตัวผู้จะปล่อยน้ำเชื้อเข้าผสมทันที

AL1.BMP

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Altolamprologus calvus
ขนาด: ตัวผู้ประมาณ 15 ซม. ตัวเมีย 7-10 ซม.
อาหาร: ในธรรมชาติกินสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก รวมทั้งปลาขนาดเล็กและกุ้ง
การผสมพันธุ์: ฤดูผสมพันธุ์ ปลาจะแสดงอาการหวงถิ่นที่อาศัยอยู่ ตัวเมียจะไปอยู่ในเปลือกหอย ตัวผู้จะรออยู่ข้างนอก เมื่อตัวเมียวางไข่ติดกับเปลือกหอยแล้ว ตัวผู้จะปล่อยน้ำเชื้อเข้าผสมทันที

AL319.BMP

 

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Neolamprologus cauodopunctatus "Kapampa"
ขนาด: ตัวผู้ประมาณ 6 ซม. ตัวเมีย 5 ซม.
อาหาร: ในธรรมชาติกินแพลงตอนพืชและสัตว์
การผสมพันธุ์: จะต้องใช้ก้อนหินหลายก้อนหรือเปลือกหอยเพื่อให้ปลาผสมพันธุ์และวางไข่

รู้จักชนิดปลาหมอหอยพอสังเขปแล้ว  ขอบอกค่ะว่าจริง ๆ แล้วมีหลายชนิด ในบ้านเราปัจจุบันมีประมาณ 10 ชนิด ทั่วโลกมีประมาณ 15 ชนิด  แต่เรานำมาโชว์ในงานประมงน้อมเกล้า 8 ชนิด  ปลาหมอหอยอาจจะมีสีสันไม่เด่นสะดุดตาเหมือนปลาหมอสีสายพันธุ์เดิมอื่น ๆ ที่มาจากทะเลสาบ Tanganyika หรือทะเลสาบ Malawi  แต่ความน่ารัก และพฤติกรรมที่แปลก ๆ เป็นสิ่งดึงดูดให้คนอยากเลี้ยง  คนที่นิยมเลี้ยงปลาหมอหอยส่วนใหญ่จะเป็นแฟนพันธุ์แท้ คือเลี้ยงเป็นการสะสมหรือเป็น Collection เจอกันก็ทักทายกันกันว่าคุณมีสายพันธุ์นั้นรึยัง ? ผมมีสายพันธุ์นี้อยากได้หรือปล่าว ?....เป็นเสน่ห์อย่างหนึ่งของกลุ่มคนที่ชอบปลาหมอหอย... ใครอยากเลี้ยงปลาหมอหอย และคอยดูพฤติกรรมน่ารัก ๆ แบบว่า...อย่ามายุ่งกับหอยของฉันนะยะ..ละก้อ  หาซื้อมาเลี้ยงได้ค่ะ สนนราคาตัวละประมาณ  120-150  บาท (ขนาดประมาณนิ้วกว่า ๆ อายุ 4-5 เดือน)  ไม่แพงค่ะเพราะนำเข้าพ่อแม่ปลาจากต่างประเทศ  ถ้าเลี้ยงในตู้ปลาขนาด 36 นิ้ว จะใส่ปลาได้  ประมาณ  20  ตัว (ต้องมีหอยเป็นบ้านให้เค้าตามจำนวนปลาด้วยค่ะ  หอยใครหอยมัน...) สามารถเลี้ยงตู้เล็กกว่านี้ได้ ตามสะดวกค่ะ เพราะปลาหมอหอยตัวแค่นิ้วกว่า ๆ ถึง 2 นิ้ว  เมื่อมีตู้ปลาแล้วโรยกรวดแก้วเม็ดเล็ก ๆ ลงพื้นบาง ๆ  มีปั๊มพ์ลมหรือกรองมุมตู้  เพื่อให้น้ำสะอาด  วางเปลือกหอยเปล่า ๆ แล้วปล่อยปลาลงไปได้เลย  อาหารที่ใช้เลี้ยงถ้าเป็นปลาขนาดเล็กให้ไรแดงหรืออาหารเม็ดขนาดเล็ก  ถ้าปลาโตขึ้นให้ Artemia หรืออาหารเม็ด  ถ่ายน้ำสัปดาห์ละครั้ง ๆ ละ 20-30 % ของน้ำในตู้  เลี้ยงไปจนพ่อแม่ปลาขนาดประมาณ 2 นิ้ว (หรืออายุ 8-9 เดือน) พ่อแม่ปลาก็จะเริ่มผสมพันธุ์วางไข่ออกลูกออกหลานให้เราได้เชยชม....สนใจหาซื้อได้ตามร้านปลาหมอสี หรืออยากได้ปลาคุณภาพพร้อมคุยเฟื่องเรื่องหมอหอยต้องนี่เลย คุณกอล์ฟแห่ง  Dr. Fish Farm    ใครว่าง ๆ ไปด้อม ๆ มอง ๆ แอบดูคุณกอล์ฟเพาะพันธุ์ปลาหมอหอยได้ที่ฟาร์ม  เค้าไม่หวงหรอกค่ะ แต่อยากให้คนเห็นความน่ารักและเลี้ยงกันเยอะ ๆ ... 
สำหรับเปลือกหอยเปล่า ๆ หาไม่ยากหรอกค่ะ ก็เปลือกหอยเชอรี่ หรือหอยโข่งยักษ์ที่หาได้ง่าย ๆ ตามแหล่งน้ำ หรือท้องนานั่นแหละค่ะ...ใช้ได้เลย...แหมเรื่องหอย ๆ ไม่ใช่เรื่องใหญ่ค่ะ...ขอบอก...(จริง ๆ แล้ว ไปซื้อปลาเค้าก็แถมเปลือกหอยให้เราอยู่แล้วล่ะค่ะ...)
สุดท้ายขอขอบคุณคุณกอล์ฟ แห่ง Dr. Fish Farm  ที่อนุเคราะห์พันธุ์ปลาหมอหอยและข้อมูลพร้อมภาพบางส่วนค่ะ  ก่อนจากกันมีภาพน่ารัก ๆ จากอุโมงค์ปลาสวยงามมาฝาก...สวัสดีค่ะ...