การเพาะและอนุบาลลูกกุ้งแชบ๊วยระบบบ่อใหญ่
การเพาะและอนุบาลลูกกุ้งแชบ๊วย
คลิ๊กชม สาระอ่านสบายๆ จากโรงเพาะฟัก ศพช. จันทบุรี
   วิชาการอ่านง่ายๆ ตอน เปลือยชีวิตรัก "น้องปู" ปูทะเล      ลูกจาก "ของหวานอร่อย ๆ" จากป่าชายเลน (29 ส.ค. 47)
   ห้องคลอดไม่ดี น้องปูประท้วงไข่ทิ้งเกลื่อน      ลักษณะของลูกกุ้งแชบ๊วยระยะต่างๆ (30 พ.ย. 47)
   การใช้กากชาในการปล่อยกุ้งสู่ธรรมชาติ (29 ส.ค. 47)      การเพาะลูกกุ้งแชบ๊วยระบบบ่อใหญ่ (16 ธ.ค. 47)
       ชีววิทยาของหอยหวาน (10 มิ.ย. 48)
       การเพาะและอนุบาลลูกหอยหวาน (1 ก.ค. 48)
       การอนุบาลลูกปลากะพงขาว (3 เม.ย. 49)
     
การเพาะและอนุบาลลูกกุ้งแชบ๊วยระบบบ่อใหญ่

        โรงเพาะฟักศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งจันทบุรี ขอเสนอภาพการเพาะและอนุบาลลูกกุ้งแชบ๊วยระบบบ่อใหญ่   (เผยแพร่ 16 ธันวาคม 2547)

 

    "ประวัติการเพาะและอนุบาลลูกกุ้งทะเล"

     ในประเทศญี่ปุ่น มีนักวิชาการหลายท่านทดลองเพาะตั้งแต่ พ.ศ. 2476

     ศาสตราจารย์ ฟูดินากา ทดลองอนุบาลกุ้งคุรุมา (Penaeus japonicus) และใน พ.ศ. 2482 ก็สามารถอนุบาลผ่านระยะโพสท์ลาร์วา

     ในเมืองไทย พ.ศ. 2512 สถานีประมงทะเลสงขลาเพาะกุ้งแชบ๊วย พ.ศ. 2516 สถานีประมงทะเลสงขลาและสถานีประมงทะเลภูเก็ต เพาะฟักกุ้งกุลาดำ ซึ่งระยะแรกลูกกุ้งที่ได้จะนำไปปล่อยเสริมในนากุ้งที่เลี้ยงแบบธรรมชาติ

     ระบบการเพาะและอนุบาลกุ้งทะเลในระยะแรกของไทย จะเป็นระบบแบบญี่ปุ่น คือใช้บ่อใหญ่ขนาดความจุมากกว่า 50 ตัน ต่อมาพัฒนามาใช้ระบบบ่อเล็กความจุประมาณ 10 ตัน ลงไป ซึ่งจัดการควบคุมได้ง่ายกว่า

ลูกกุ้งแชบ๊วย
 
 
การเพาะและอนุบาลลูกกุ้งแชบ๊วยในบ่อขนาด 22 ลูกบากศ์เมตร
 
บ่อที่ใช้ เป็นบ่อคอนกรีตขนาด 4x5 เมตร เติมน้ำได้ลึก 110 เซนติเมตร (จุ 22 ลบ.ม.) ไม่ได้อยู่ในโรงเรือน แต่มีโครงหลังคาสูงคลุม จำนวน 6 บ่อ ทาผิวบ่อด้วยสีฟ้า ระบบอากาศใช้หัวทราย รวม 6 แถวๆ ละ 8 หัว รวม 48 หัว

การเตรียมบ่อ

ล้างบ่อให้สะอาด ใช้น้ำเค็มที่ฆ่าเชื้อด้วยคลอรีน 25 กรัม/ลบ.ม.ผ่านการกรองด้วยไส้กรองและถุงกรอง เติมให้น้ำในบ่อสูง 70 เซนติเมตร

ปิดบ่อด้วยผ้าพรางแสง หากอุณหภูมิต่ำติดฮีทเตอร์ขนาด 3000 วัตต์ 1 ตัว

เตรียมบ่ออนุบาล 22 ลบ.ม.
ฮีทเตอร์ขนาด 3000 วัตต
 
 
การลำเลียงแม่กุ้งแชบ๊วยไข่แก่

        การเพาะและอนุบาลลูกกุ้งแชบ๊วย ใช้แม่กุ้งไข่แก่ธรรมชาติ จากทะลเจังหวัดชลบุรี (หาดบางแสนและหาดวอนนภา)

        ลำเลียงโดยใช้กล่องโฟมขนาด 31 x 43 เซนติเมตร ใส่น้ำลึก 15 เซนติเมตร หัวทรายเป่าลม 2 หัว ใส่แม่กุ้งกล่องละ 10 ตัว ระยะเวลา 3-4 ชั่วโมง

         แม่กุ้งที่ใช้มีรังไข่ระยะที่ 4 ซึ่งสามารถสังเกตุได้จาก ปีกรังไข่ บริเวณท้องปล้องแรก (ตามภาพ)

แม่กุ้ง 10 ตัวในกล่องโฟม

แช่แม่กุ้งในถังที่มีฟอร์มาลีนเข้มข้น 150 พีพีเอ็ม นาน 20 นาที (ต้องเป่าลมแรง ๆ)

จากนั้นนำแม่กุ้งแชบ๊วยใส่บ่ออนุบาล ประมาณ 2-3 ทุ่ม ก็เริ่มปล่อยไข่แล้ว

หรืออาจนำแม่กุ้งแชบ๊วยใส่ถังวางไข่ เมื่อไข่ฟักออกเป็นนอเพลียส จึงรวบรวมลงบ่ออนุบาล

รังไข่แม่กุ้งแชบ๊วย
แช่แม่กุ้งด้วยฟอร์มาลีน 150 ppm
 
 

เมื่อลูกกุ้งแชบ๊วยฟักออกจากไข่ จะเติบโตและพัฒนารูปร่างด้วยการลอกคราบ ซึ่งสามารถแบ่งระยะลูกกุ้งได้ดังนี้

ระยะนอเพลียส ลอกคราบ 6 ครั้ง มี 6 ระยะ คือ นอเพลียส 1-6 ในสภาพแวดล้อมเหมาะสม ลูกกุ้งอยู่ในระยะนี้ 30 ชั่วโมง
ระยะซุเอีย  ลอกคราบ 3 ครั้ง มี 3 ระยะ คือ ซูเอีย 1-3  ในสภาพแวดล้อมเหมาะสม ลูกกุ้งอยู่ในระยะนี้ 3-4 วัน
ระยะไมซิส ลอกคราบ 3 ครั้ง มี 3 ระยะ คือ ไมซิส 1-3 ในสภาพแวดล้อมเหมาะสม ลูกกุ้งอยู่ในระยะนี้ 3-4 วัน
ระยะโพสท์ลาร์วา หรือ ระยะพี

 
 
 
เช้า ไข่ฟักออกเป็นตัว เรียกว่าระยะนอเพลียส (Nauplius)
 
นอเพลียส

อุณหภูมิ 27-31 องศาเซลเซียส ไข่ฟักเป็นตัวเวลาประมาณ 08.00 - 10.00 น.

หากให้แม่กุ้งวางไข่ในบ่อ เวลาประมาณ 09.00 - 10.00 น. เริ่มตักแม่กุ้งออก จากนั้นเวลาประมาณ 15.00 น. ปิดลมเพื่อดูดขี้กุ้งออก

ยังไม่ต้องให้อาหาร

 
 

 

บ่ายวันถัดมา นอเพลียสเข้าระยะซูเอีย (Zoea) เริ่มให้อาหาร
 
น้ำบ่ออนุบาลให้คีโตฯ แล้วมีสีเหลืองอ่อน

อุณหภูมิ 27-31 องศาเซลเซียส ลูกกุ้งลอกคราบเข้าระยะซุเอียเวลาประมาณ 14.00 - 23.00 น. และลูกกุ้งจะเริ่มกินอาหาร

ให้คีโตเซอรอสเป็นอาหารโดยใช้ปั๊มหอยโข่ง 1.5 นิ้ว สูบให้ 1 ครั้ง ประมาณ 9 -10 เปอร์เซ็นต์ของความลึกน้ำในบ่ออนุบาล (6-7 เซนติเมตร) สีน้ำจากใสจะมีสีเหลืองอ่อนอมน้ำตาล

คีโตฯ ที่ขยายบ่อละ 12 ตัน ใช้อนุบาลลูกกุ้งได้ 5-6 บ่อ ชมวิธีขยายคีโตเซอรอสกลางแจ้งโดยคลิ๊กที่นี่

หมายเหตุ หากไม่มีคีโตเซอรอสหรือมีไม่พอ จะใช้อาหารเสริม ซึ่งให้ทุก 4 ชั่วโมง

คีโตเซอรอสบ่อ 12 ตัน เพิ่งขยายตอนเช้า
คีโตเซอรอส บ่ายของอีกวันสูบให้กุ้งได้

ลูกกุ้งระยะซุเอียอาหารหลักคือคีโตเซอรอส สูบให้วันละ 2 ครั้ง เช้าเย็น รวมประมาณวันละ 10 เปอร์เซ็นต์ของระดับความลึกน้ำในบ่ออนุบาล

ระยะซุเอีย 2-3 ให้โรติเฟอร์เสริมวันละ 1 ครั้งก่อนเที่ยง ชมวิธีการขยายพันธุ์โรติเฟอร์โดยคลิ๊กที่นี่

ระยะซุเอีย 3 เริ่มให้กินอาร์ทีเมียแรกฟัก โดยไม่จำเป็นต้องลวกเหมือนการให้กุ้งกุลาดำ

 
การดูแลลูกกุ้งระยะซูเอีย (Zoea)
 
ขี้กุ้งที่ตกกองบนพื้นบ่ออนุบาล
ขี้กุ้งที่ออกมาในสวิง

ระยะซุเอีย 2-3 ตอนเช้ากุ้งกินคีโตเซอรอสหมด น้ำจะเกือบใส และขี้กุ้งจำนวนมากจะตกกองบนพื้นบ่ออนุบาล (ตามภาพ)

ดังนั้นจึงต้องมีการดูดขี้กุ้งออก โดยการใช้ท่อพีวีซี ต่อกับสายยาง (ตามภาพ)

 
 
 
จากระยะซูเอีย เข้าสู่ระยะไมซิส (Mysis)
 

ระยะไมซิส 1-3 ให้อาร์ทีเมีย วันละ 4 ครั้ง และเสริมด้วยคีโตเซอรอส

ถ่ายน้ำวันละประมาณ 20 เปอร์เซ็นต์

 

อาร์ทีเมียในถังฟัก
กำลังถ่ายน้ำในบ่ออนุบาล
 
 
 
ระยะไมซิสเข้าระยะพี (Postlarva)
 
ไรแดงแช่แข็งที่เก็บไว้ในตู้แช
ก้อนไรแดงแช่แข็งลอยในบ่ออนุบาล

ลูกกุ้งแชบ๊วยที่เริ่มเข้าระยะพี อนุบาล อีก15 วัน ก็ขายหรือปล่อยลงแหล่งน้ำธรรมชาติได้

ลูกกุ้งแชบ๊วยระยะพี วันที่ 1-5 ให้กินอาร์ทีเมียแรกฟัก วันละ 4 มื้อ

ลูกกุ้งแชบ๊วยระยะพี วันที่ 4-15 ให้กินไรแดงแช่แข็ง วันละ 4 มื้อ โดยใส่ลงบ่ออนุบาลทั้งที่ยังเป็นก้อนน้ำแข็ง ไรแดงจะค่อยๆ ละลายออกมา

ระยะแรกปิดผ้าพรางแสง 100 เปอร์เซ็นต์
ระยะพี เปิดผ้าพรางแสง 70 เปอร์เซ็นต์

ลูกกุ้งแชบ๊วยระยะพี วันที่ 5-15 ให้กินอาหารเม็ดสำเร็จรูป เบอร์ 001

ลูกกุ้งแชบ๊วยระยะพี วันที่ 2 เป็นต้นไป เปิดผ้าพรางแสงออก 70 เปอร์เซ็นต์

ถ่ายน้ำวันละ 25-30 เปอร์เซ็นต์

 
 
บทสรุป
 
ตวงลูกกุ้งแชบ๊วยบรรจุลงถุง

การอนุบาลลูกกุ้งในบ่อใหญ่ที่มีหลังคา โดยใช้ผ้าพรางแสง เปิดปากบ่อบางส่วน และให้อาหารเม็ด มีข้อดีที่ลูกกุ้งจะคุ้นเคยกับสภาพธรรมชาติ แต่มีข้อเสียบ้าง เช่น

อุณหภูมิน้ำจะต่ำกว่าบ่อในโรงเรือนปิด หรือบ่อที่ใช้ผ้าเต็นท์ปิดสนิท โดยเฉพาะหน้าหนาว

พื้นบ่อจะมีคราบแพลงก์ตอนมากกว่าบ่ออนุบาลที่ปิดปากบ่อ

เปลืองน้ำที่ใช้เปลี่ยนถ่าย

 

 

เอกสาร

ประจวบ หลำอุบล. 2528 กุ้ง. ภาควิชาวิทยาศาสตร์ทางทะลเ คณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. 237 หน้า.

SEAFDEC. 1998. Biology and Culture of Penaeus monodon. Brackishwater Aquaculture Information System,
         Aquaculture Department. Tigbauan, Iloilo, Philippines. 178 p.

ศูนย์วิจัยและและพัฒนาประมงชายฝั่งจันทบุรี
ตำบล บางกะจะ อำเภอเมือง จังหวัด จันทบุรี 22000
โทร 0-3945-7987-8 โทรสาร 0-3939-1025
email : crchantaburi@dof.thaigov.net หรือ chanfisheries@yahoo.com