เยี่ยมชมฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ   เยี่ยมชมฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ


      เนื้อหาชุดเยี่ยมชมฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ เกิดจากทีมงานของศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งจันทบุรี เช่น ทีมงานจัดมาตรฐานฟาร์ม (ซีโอซี/จีเอพี) ทีมงานห้องตรวจสุขภาพสัตว์น้ำ ได้พูดคุยกับท่านเจ้าของฟาร์มหลายท่าน ที่ใจดีมีน้ำใจอนุญาตให้เราเผยแพร่ระบบ เทคนิค การจัดการ จุดเด่นของฟาร์ม รวมทั้งประสบการณ์และแนวคิดของเจ้าของฟาร์ม ฟาร์มที่เราเยี่ยมชมมีทั้งฟาร์มขนาดเล็กและใหญ่ที่เลี้ยงสัตว์น้ำกร่อยและน้ำเค็มครับ

      ขอขอบคุณท่านเจ้าของฟาร์มทุกท่านเป็นอย่างมาก ที่สละเวลาให้ข้อมูล บันทึกภาพ และอนุญาตให้นำลงเผยแพร่ทางเว็บไซต์ ซึ่งผมคิดว่าเนื้อหาเหล่านี้มีประโยชน์ต่อผู้ที่เข้ามาอ่านเว็บไซต์นี้ครับ

เว็บมาสเตอร์ (มิถุนายน 2547)

เยี่ยมชม ฟาร์มผลิตลูกหอยนางรมจากธรรมชาติ "เจ๊ศรี" (บ้านท่าแฉลบ) จันทบุรี

            เยี่ยมชมฟาร์มเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ หน้านี้ได้แก่ฟาร์มผลิตลูกหอยนางรมจากธรรมชาติ หรือที่เรียกกันว่าฟาร์มล่อลูกหอย ของ เจ๊ศรี อยู่บ้านท่าแฉลบ ริมแม่น้ำจันทบุรี (เผยแพร่ กุมภาพันธ์ 2548)

 
 
 
 
   เริ่มทำฟาร์มได้อย่างไร และเมื่อไหร่ครับ ?
 
ร้านแขวนแผ่นอีแปะล่อลูกหอยนางรม

ในแม่น้ำจันทบุรี มีีการเลี้ยงหอยนางรม โดยใช้แท่งคอนกรีตวางบนหลักไม้ไผ่ให้ลูกหอยนางรมมาเกาะและเจริญเติบโต

ในช่วงประมาณ 5 ปี ที่ผ่านมา ในแม่น้ำจันทบุรีมีลูกหอยเกิดขึ้นเป็นจำนวนมาก เห็นได้จากการติดของหอยบนแท่งคอนกรีตที่เลี้ยงหอย

ดังนั้นจึงมีการสร้างร้านและพวงอีแปะบนพื้นที่บางส่วน ที่มีการเลี้ยงหอยเดิม เพื่อผลิตลูกหอยขาย

 
 
 
 
   ขั้นตอนการเตรียม "อีแปะ" สำหรับล่อให้ลูกหอยเกาะ
 
1. เชือกยาวประมาณ 1.3 เมตร
2. หยอดปูนบนเชือก

     เจ้าของฟาร์ม จะเป็นผู้หาวัสดุทำพวงอีแปะล่อลูกหอย และจ้างแรงงานทำพวงอีแปะ ซึ่งมีขั้นตอนการทำดังนี้

1. ตัดเชือกยาวประมาณ 1.3 เมตร แขวนเตรียมไว้บนราวไม้ไผ่

2. วางเชือกบนกระดาษ หยอดปูนซีเมนต์ที่ผสมกับทรายละเอียดบนปลายเชือกแต่ละด้าน เป็นแผ่นกลม ห่างกันแผ่นละ 10 เซนติเมตร ด้านละ 5 แผ่น (กว้างแผ่นละ 3 เซนติเมตร)

3. ตากแห้ง

 

3. จากนั้นตากให้แผ่นปูนแห้ง ก็ได้แผ่นอีแปะสำหรับล่อลูกหอยนางรม โดยเชือก 1 เส้นจะมีแผ่นอีแปะติดอยู่ 10 แผ่น (ปลายเชือกแต่ละด้านมี 5 แผ่น) เรียกว่า 1 พวงเล็ก

 
 
 
  รวบรวม ก่อนนำลงเรือไปแขวนในแม่น้ำ
 
4. มัดรวมกัน 10 พวงเล็ก เป็น 1 พวงใหญ่

4. นำอีแปะ 1 พวงเล็กมา 10 พวง และมัดรวมกันเป็น 1 พวงใหญ่ ดังนั้น 1 พวงใหญ่จะมีแผ่นอีแปะ 100 แผ่น

5. แขวนไว้ก่อนนำไปใช้ 500 พวงใหญ่
5. เจ้าของฟาร์มจะเก็บรวบรวมแผ่นอีแปะพวงใหญ่ไว้ เมื่อต้องการนำไปใช้ ก็จะลำเลียงไปกับเรือหางยาว นำไปแขวนกับร้านแขวนที่สร้างไว้บริเวณชายฝั่งแม่น้ำจันทบุรี
 
 
 
  แขวนแผ่นอีแปะกับราวไม้ไผ่เพื่อล่อให้ลูกหอยนางรมมาเกาะ
 

ร้านและราวแขวนทำจากไม้ไผ่ สร้างอยู่ในแม่น้ำจันทบุรี (ริมฝั่ง) โดยเลือกจุดที่เมื่อน้ำขึ้นก็ท่วมพวงอีแปะล่อลูกหอย และเมื่อน้ำลง ก็ลงต่ำกว่าพวงอีแปะ (ภาพขวามือ)

ร้านแขวน 1 ร้าน จะมีราวแขวนอยู่ประมาณ 25-30 ราว ห่างกันราวละประมาณ 30 เซนติเมตร แต่ละราวแขวนอีแปะพวงใหญ่ห่างกันประมาณ 15 เซนติเมตร

ร้านแขวน 1 ร้าน จะแขวนพวงอีแปะได้ประมาณ 15,000 พวง หากแขวนมากเกินไป ร้านอาจหักได้

เริ่มแขวนพวงอีแปะล่อลูกหอย ตั้งแต่ปลายเดือนกันยายนถึงตุลาคม และเริ่มเก็บผลผลิตได้หลังแขวนแล้วประมาณ 2-3 เดือน

ร้านแขวนพวงอีแปะล่อลูกหอยนางรม
 
 
 
  ผลผลิตและการจำหน่าย
 

คุณภาพของผลผลิต ขึ้นกับปริมาณการติดของลูกหอยนางรม

อีแปะ 1 แผ่น อาจมีลูกหอยนางรมติดได้มากกว่า 1 ตัว หรือ อาจไม่ติดเลย (ภาพขวามือ)

ราคาจำหน่าย 0.80-1 บาท ต่อ 1 พวงเล็ก ขึ้นกับอัตราการติดลูกหอยบนอีแปะ

แผ่นอีแปะที่มีลูกหอยติด
แผ่นอีแปะที่ไม่มีลูกหอยติด

การจำหน่าย เจ้าของฟาร์มผลิตลูกหอยนางรม จะเป็นผู้เก็บพวงอีแปะจากร้านในแม่น้ำ บรรทุกเรือหางยาวมาวางกองไว้ริมถนน (ภาพขวามือ) เกษตรกรที่เลี้ยงหอยนางรมหรือผู้ซื้อลูกหอยนางรมจะนำรถปิคอัพมาขนลูกหอยเอง

ลูกค้าที่มาซื้อส่วนมากคือผู้เลี้ยงหอยนางรมในจังหวัดชลบุรี บางส่วนจาก จังหวัดตราด และจาก อำเภอขลุง จันทบุรี

หากสนใจซื้อลูกหอยนางรมไปเลี้ยง สามารถติดต่อ เจ๊ศรี บ้านท่าแฉลบใกล้โบสถ์คริสต์ ในช่วงเดือนพฤศจิกายนถึงมกราคม

ลูกหอยนางรมที่ติดบนแผ่นอีแปะ รอขนไปเลี้ยง

 
 
  ลูกหอยนางรมมาจากไหน และมาติดกับแผ่นอีแปะได้อย่างไร ?
 
แปลงเลี้ยงหอยนางรม ในแม่น้ำจันทบุรี

ในแม่น้ำจันทบุรี มีหอยนางรมอาศัยอยู่มานาน รวมทั้งมีการเลี้ยงหอย โดยใช้แท่งคอนกรีตวางบนหลักไม้ไผ่ให้ลูกหอยนางรมที่เกิดในธรรมชาติ มาเกาะและเจริญเติบโต (ภาพซ้ายมือ)

ในฤดูสืบพันธุ์ ซึ่งอยู่ในช่วงปลายฤดูฝน หอยนางรมจะเริ่มสืบพันธุ์

หอยนางรมจะปล่อยน้ำเชื้อและไข่ออกมาในน้ำ ไข่และน้ำเชื้อจะเกิดการปฏิสนธิเกิดเป็นลูกหอย ผ่านวันแรกเรียกว่าระยะ D-shaped ขนาด 55-65 ไมครอน และมีการพัฒนาเป็นระยะ Umbo ขนาด 80-100 ไมครอน ระยะ Eyed-larvae ขนาด 220-280 ไมครอน ว่ายไปตามกระแสน้ำ

 

ต่อมาอีกประมาณ 24 วัน ลูกหอยนางรมจะเข้าสู่ระยะ Settling ขนาด 320-350 ไมครอน ระยะนี้ลูกหอยที่ว่ายน้ำจะหาที่ลงเกาะบนวัสดุต่างๆ เช่น รากโกงกาง โขดหินต่างๆ (กรมประมง 2536 : อ้างตาม ทรงชัย และคณะ 2527)

แผ่นอีแปะซึ่งมีความแข็ง ก็เป็นวัสดุที่ลูกหอยสามารถมาเกาะเพื่อเจริญเติบโตได้ ดังนั้นลูกหอยส่วนหนึ่งในแม่น้ำจันทบุรีจึงมาเกาะที่แผ่นอีแปะ และเจริญเติบโต

 
 
 
  ลูกหอยนางรมเกาะวัสดุอะไรได้บ้าง ?
 
        การลงเกาะของลูกหอยนางรมปากจีบ บนวัสดุล่อลูกหอยต่างๆ กัน พบว่าเปลือกหอยตะโกรม มีค่าเฉลี่ยลูกหอยลงเกาะมากที่สุด (พื้นที่ 600 ตร.ซม.) ตามตารางข้างล่าง (กรมประมง, 2536 : อ้างตาม สุวราภรณ์ และคณะ, 2526)
 
วัสดุ ด้านบน ด้านล่าง เฉลี่ย
เปลือกหอยตะโกรม 277.8 179.8 238.8
เปลือกหอยนางรมปากจีบ 270.0 30.0 150.0
แผ่นยางรถยนต์ 52.0 52.0 52.0
Asbestos 44.0 42.0 43.0
แผ่นซีเมนต์ 46.0 12.0 29.0
เปลือกหอยแฉลบ 31.5 17.8 24.5
PVC 14.0 20.0 17.0
แผ่นกระเบื้องโมเสส 20.0 10.0 15.0
แผ่นยาง 6.0 4.0 5.0
แผ่นพลาสติก 6.0 4.0 5.0
ถุงพลาสติก 3.6 2.0 2.8
 

เอกสารอ้างอิง

กรมประมง. 2536. การเลี้ยงหอยนางรม. งานเอกสารคำแนะนำ กองส่งเสริมการประมง กรมประมง กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. 54 หน้า.

 
สนใจเนื้อหาชุดเยี่ยมฟาร์ม อื่นๆ คลิ๊กที่นี่
   
เนื้อหาและภาพถ่ายของเว็บไซต์ศูนย์วิจัยและพัฒนาประมงชายฝั่งจันทบุรี
คัดลอกไปใช้กรุณาแจ้งเว็บมาสเตอร์ ยกเว้นเพื่อการศึกษาที่ไม่ใช่ธุรกิจหรือค้ากำไร
 
 
       สุดท้ายนี้ ขอขอบคุณ คุณ เจ๊ศรี และแม่บ้านหมู่บ้านท่าแฉลบ โบสถ์คริสต์ ที่สละเวลาให้ข้อมูล ภาพถ่าย และอนุญาตให้เผยแพร่เนื้อหาที่มีประโยชน์ทางเว็บไซต์
 
 
ศูนย์วิจัยและและพัฒนาประมงชายฝั่งจันทบุรี
ตำบล บางกะจะ อำเภอเมือง จังหวัด จันทบุรี 22000
โทร 0-3945-7987-8 โทรสาร 0-3939-1025
email : crchantaburi@dof.thaigov.net หรือ chanfisheries@yahoo.com