ู้ Fluoroquinolones

Fluoroquinolones เป็นกลุ่มยาปฏิชีวนะในกลุ่มควิโนโลนซึ่งเป็นกลุ่มยาที่ได้มาจากการสังเคราะห์ทางเคมี ยาปฏิชีวนะในกลุ่มควิโนโลนรุ่นแรก เช่น Nalidixic acid, Oxolinic acid และ 4- quinolone ต่อมามีการเติม fluorine ในสูตรโครงสร้างเดิมของ Quinolones เรียกสารที่ได้ในกลุ่มนี้ว่า Fluoroquinolones ตัวอย่างยาปฏิชีวนะในกลุ่มนี้ได้แก่ Ciprofloxacin, Ofloxacin, Moxifloxacin, Norfloxacin, Levofloxacin, Lomefloxacin, Pefloxacin, Gatifloxacin, Sparfloxacin, Grapafloxacin, Trovafloxacin, Fleroxacin,Temafloxacin, Enoxacin, Clinafloxacin และ Rufloxacin เป็นต้น

โรคที่ใช้ยากลุ่ม Fluoroquinolones รักษา เช่น โรคติดเชื้อทางระบบสืบพันธุ์ โรคติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร และโรคติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ยากลุ่มนี้บางตัวทำให้เกิดอาการที่ไม่พึงประสงค์ร้ายแรง ได้แก่

1. Fleroxacin ถูกถอนออกจากตลาดในปี 1990 เนื่องจากพบอาการไม่พึงประสงค์ร้ายแรง คือ phototoxicity

2. Temafloxacin ถูกถอนออกจากตลาดในปี 1992 เนื่องจากพบอาการไม่พึงประสงค์ร้ายแรง คือ severe hypoglycemia, hepatic and renal dysfunction, haemolytic anemia และ anaphylaxis หรือเรียกว่า temafloxacin syndrome

3. Grepafloxacin ถูกถอนออกจากตลาดในปี 1999 เนื่องจากพบอาการไม่พึงประสงค์ร้ายแรง คือ QT interval prolongation

4. Trovafloxacin ถูกถอนออกจากตลาดในปี 1999 เนื่องจากพบอาการไม่พึงประสงค์ร้ายแรง คือ liver toxicity ซึ่งมีผู้ป่วยบางรายเสียชีวิต

5. Sparfloxacin ถูกถอนออกจากตลาดในปี 2001 เนื่องจากพบอาการไม่พึงประสงค์ร้ายแรง คือ phototoxicity และ cardiotoxicity

6. Moxifloxacin และ Levofloxacin ถูกกำหนดให้เพิ่มคำเตือนในฉลากยาว่า การใช้ยานี้อาจทำให้เกิด QT interval prolongation

7. Gatifloxacin ถูกกำหนดให้เพิ่มคำเตือนในฉลากยาว่า การใช้ยานี้อาจทำให้เกิด QT interval prolongation และอาจมีผลต่อระดับน้ำตาลในเลือด

สรุปอาการไม่พึงประสงค์ที่สำคัญจากการใช้ยากลุ่ม Fluoroquinolones

1. เกิดอาการ phototoxic ทำให้ตามีความไวต่อแสงผิดปกติ ในบางรายอาจเกิดต้อกระจกถ้าใช้ยาเป็นเวลานาน

2. เกิดพิษต่อตับ (hepatotoxicity)

3. มีผลต่อระบบประสาทส่วนกลาง (central nervous system)

4. มีผลต่อระบบผิวหนัง (skin reaction)

5. มีผลต่อระบบหัวใจ (cardiovascular system) ทำให้เกิดอาการ QT interval prolongation และ dysrhythmic

6. มีผลต่อระบบกล้ามเนื้อ (musculoskeletal) ทำให้เกิดอาการ arthropathy อาการ tender disorder และ tender rupture รวมทั้งอาจทำลายกัดกร่อนกระดูกอ่อน (cartilage) ได้

7. มีพิษต่อไต (nephrotoxicity)

เอกสารอ้างอิง

1. ภญ. ดวงมณี ส่งแสงทอง. 2547. ข่าวสารด้านยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพ. ปีที่ 7 ฉบับที่ 3 หน้า 4-7.

2. ดร. มาลินี ลิ้มโภคา. 2540. การใช้ยาต้านจุลชีพในสัตว์ : สัตว์บกและสัตว์น้ำ. 710 หน้า.

ที่มา : ข่าวกุ้ง ประจำเดือนสิงหาคม 2548 ฉบับที่ 205 ปีที่ 17 รายงานว่า สหรัฐอเมริกาคุมเข้มปลาที่นำเข้าจากประเทศเวียตนาม เนื่องจาก USFDA ตรวจพบ Fluoroquinolones ในปลาบาซาซึ่งเป็นปลาตระกูลมีหนวด (Catfish)